Asur-Banipal

İÖ 5. yüzyılın sonuna doğru şekillenmeye başlayan felsefi ve törebilimsel durumu daha önce belirtmiştik. Bir düşünürün çağın entelektüel ve ahlaksal karmaşıklığını için olgular arasında doğru ilişkiler kurması gerekmektedir. Aşırı muhafazakarlar ile aşırı liberaller arasında bir denge kurulabilmesi için bu yapılmalıdır. Böyle bir fikir yapısı, düşünce tarihinin en büyük kişiliklerinden biri olan Sokrates’ te görülecektir.
Onun düşünceleri ikibin yıl boyunca batı uygarhğını etkiyecektir. Günümüzde de bu etkinin izleri görünmektedir.

Sokrates İÖ 469’ da Atina‘ da doğmuştur. Yoksul bir anne babanın çocuğudur. Babası heykeltraş, annesi ebedir Eğitim durumu bilinmemektedir, ancak bilgiye olan sevgisi onun kültür kentinde zihinsel gelişimini sağlaması için olanaklar yaratacaktır. Önce baba mesleğini seçer, fakat kısa surede ‘’kendisi üzerinde araştırma yapmayı tanrısal bir görev olarak kabul eder” İnsanlar, caddeler, ticaret yerleri spor alanları gibi her konunun tartışıldığı yerlerde bulunmayı alışkanlık haline getirir. Savaş, politika, evlilik, arkadaşlık, sevgi, ev işleri, sanatlar ve ticaret, şiir, din, bilim ve özellikle ahlak konuları buralarda tartışılmaktadır. İnsana ilişkin hiç bir şey ona yabancı değildir. Yaşamla ilgili her şey onun araştırma konusu olacaktır Yalnızca dünyanın fiziksel yönüne karşı soğuk bakmaktadır, ağaçlardan ve taşlardan hiç bir şey öğrenilemeyeceğini söylemiştir. Kurnazdır ve sivri bir dili vardır. Tartışmalardaki boşlukları çok çabuk sezer ve konunun özüne inen saptamalarda bulunur. Tartışmalarda kibar ve ölçülüdür. Zamanını kuvvetli bir mantık yapısı elde etmek çabasıyla değerlendirir.

Sokrates, tasarladığı erdemliliği kendi davranışları yansıtmaktadır. Kendini denetleyebilen, yüce ruhlu, soylu, sade ve büyük bir sabırlılığa sahip biridir; ve çok az beklentisi vardır. Yetmiş yıllık yaşantısı boyunca çok sayıda kanıt ortaya koymuştur. Ahlaksal değerlere büyük önem vermektedir. Düşündüğü şeyi korkusuzca gerçekleştirmek ister. Herkese karşı çok yardımseverdir ve hiç kimseye kötülük yaptığı görülmemiştir. Yanlış bir şekilde tanrıtanımazlıkla ve gençleri kötülüğe sevk etmekle suçlarmış ve baldıran zehiri içirilerek öldürülmüştür (İ.Ö. 399). Otoriteye ve devletin yüceliğine olan saygısını kanunlara itaat ederek ve başkalarını itaat ettirerek kanıtlamıştır. Mahkum edildiği zaman arkadaşları bir kaçış planı hazırlamışlardır. Ancak o bunu kabul etmeyecektir. Yaşamı boyunca kanunlara saygılı birisi olarak davranmıştır ve ölünceye kadar bunu sürdürecektir.

Sokrates, kişisel görünüm olarak kısa boylu, tıknaz ve şişik gözlü ve küt burunludur; büyük bir ağzı ve kalın dudakları vardır. Giyimine özen göstermez, hantal ve kaba bir yapısı bulunmaktadır. Fiziksel görünüm olarak Satyr’ e (yarı insan, yarısı keçi şeklinde şehvetli bir yarı tanrı) benzetilmektedir. Ancak konuşmaya başladığı zaman bütün bu özelliklerini unutturmaktadır. Konuşmasını dinleyenler, onun kişisel etki ve cazibesine hayran kalmaktadır.

KAYNAK: Yunan ve Ortaçağ Felsefesi
Frank Thılly
İzdüşüm Yayınları
İstanbul - 2002

__________________