DigiSörf - Tekil Mesaj gösterimi

**Asur-Banipal** · 07-20-2008, 11:16 AM

ALFRED WEBER’ E GÖRE SOKRATES ( I )

Yazı bırakmamakla beraber, kendisine hayran iki tilmizin, Ksenophon ve Platon'un onun hakkında çizdikleri portreler sayesinde, onu kendinden önce gelenlerden daha iyi tanıyoruz. Hakikatta bu iki porte birbirine hiç benzemiyor. "Choses mâmorables" ın Sokrates' i bir ****fizikçi olmaktan ziyade reform isteyen bir ahlâkçıdır; diğeri, Herakleitos' un, Parmenides' in, Anaksagoras' ın rakibi, aynı zamanda ince ve derin bir düşünürdür. Bu zıtlık, en çok akla yakın olarak, Ksenophon' un üstaddan anladığı tarafı ve netice itibariyle iyi anladığı tarafı bize göstermesi, ufku Sokrates' inkini aşan Platon' un onun doktrininin ****fizik önemini büyütmesi ve onun adını bizzat kendi fikirleri için bir maske gibi kullanması şeklinde açıklanır. Bereket versin ki, iki tilmizin çok aynntılı, ama bazen kesin olmayan verilerinden başka, kısa olmakla beraber, hiç olmazsa tarafsızlığı kesin olan Aristoteles' in hükmüne sahibiz .

Sokrates' in felsefesinin hareket noktası, Protagoras' ın ve sofistlerin şüpheciliğinden başka bir şey değildir. Bütün bildiği, hiçbir şey bilmediğidir ve fazla olarak, fizik bilimleri alanında kesinliğin imkânsız olduğuna inanmıştır. Bununla beraber, kozmolojide şüpheci olduğu halde, ahlâk alanında artık böyle değildir. O fikirdedir ki —ve bu, yüzyılının düşüncesine kattığı pozitif ve yeni unsurdur— evrende bilinebilen ve tamamıyle bilinebilen bir şey vardır: Delphoi tapınağındaki ‘’kendi kendini bil’’ sözünün ona gösterdiği bu şey, insandır. Eşyanın özüne ve başlangıcına ait sorunları çözemiyorsak, hiç olmazsa, ne olmamız lâzım geldiğini, hayatın anlam ve gayesini, ruh için en yüksek iyiyi bilebiliriz, ve biricik sağlam ve faydalı olan da bu bilgidir, çünkü biricik mümkün olan odur. Ahlâkın dışında asla ciddi bir felsefe yoktur. (Devam edecek)

Alfred Weber (Strasbourg Üniversitesi Profesörü)
Çev. H.Vehbi Eralp (İstanbul Üniversitesi Profesörü)
Sosyal Yayınları