ßotan

Emektar, Erol Avanoğlu



Duman Etkisi, Selin Susoy

3.3.6 Teorik Değerli Fotoğraf

Teorik değerli fotoğraflar daha önce tartışılan kategorilerin tamamen dışında bir kategoridir ve fotoğrafçılık ile ilgili fotoğrafları barındırır. Bahsedilen fotoğraflar daha çok fotoğraf sanatı için çekilmiş sanat fotoğrafları olarak yorumlanabilir.


1, Dinginlik, Aykan Ozener



2, Ask, Aykan Ozener


Bu resim yeniden boyutlandırıldı. Orjinal Boyutta görmek için buraya tıklatın. Resmin gerçek boyutları 756x255 ve büyüklüğü 32KB.
3, Beylerbeyi Infrared, Fatih Kılıç

Teorik değerli fotoğraflar genellikle bir fotoğrafın sunumundaki, çekimindeki, islenmesindeki teknikleri örnekleyen, yeni ya da az bilinen teknikler üzerine performans çalışmaları olarak görülebilirler. Örneğin siyah beyaz bir film üzerine çekilmiş, baskı sonrasında da elle boyanmış bir fotoğraf teorik acıdan değerli bir fotoğraftır. Aynı şekilde iki fotoğrafın üst üste basılması ile elde edilmiş ya da dijital görüntü isleme uygulamaları (Gimp ya da Photoshop gibi) ile denenen yeni filtrelerin sunulduğu fotoğraflar da bu şekilde değerlendirilebilir.

Örneğin yukarıda örneklenen fotoğraflardan (1), slayta çekilen görüntünün siyah-beyaz karta basılmasından sonra elde edilen negatifin mavi tonere tabii tutulması ile oluşturulmuş bir fotoğraftır. (2), Siyah-beyaz filme çekilen fotoğrafın baskıdan sonra kuru boya ile renklendirilmesi ile elde edilmiştir. (3) ise HoyaR72 kızılötesi filtre ile çekilen 4 ayrı fotoğrafın panaromik şekilde birleştirilmesi ile elde edilmiştir. Bu fotoğrafların her biri yukarıda yer alan diğer kategorilerde de kendilerine yer bulabilirler fakat önemli olan nokta onların ortaya koydukları teorik katkılar ya da denemelerdir.

4 Fotoğrafı Tarif Etmek
Bir fotoğrafa ilişkin tarif, eldeki verilerden anlam çıkarılması ile gerçeklesen bir ”fotoğrafa ilişkin gerçeklerin listelenmesi” surecidir. Tarifler su tip soruları yanıtlarlar: “Burası neresi?”, “Neye bakıyorum?”, “Bu fotoğraf ile ilgili ne biliyorum?”. Yanıtlar hem ortada olan hem de ortada olmayan şeylerin izlerini taşıyor olabilirler. Son derece ortada olduğu ve kesin olduğu düşünülen bir şey bile kimi zaman fotoğrafa bakan bir başkası için görünmez olabilir, aynı şekilde kimsenin görmediği bir şeyi bir başkası fark edip, fotoğrafın içinden çekip çıkarabilir. Dolayısıyla bir fotoğrafı herkesin aynı şekilde tarif etmesini beklemek doğru olmaz.

Kafamızda fotoğraf ile ilgili bir tarif oluşturmak çoğu durumda fotoğrafı yorumlamaya başlamak için en uygun noktadır. Çünkü bu sayede ise, olması gerektiği gibi düşüncelerimizi temellendirirken kullanacağımız ufak tefek gerçeklerin bir araya getirilmesi sureci ile başlamış oluruz. Bu ufak tefek gerçekler fotoğrafçının neden izlemekte olduğumuz fotoğrafı çektiğine dair ipuçlarını fotoğrafı yorumlarken kullanmamız için bize sunarlar.

Tarifler doğru, yanlış, isabetli ya da isabetsiz olabilir. Tariflerin tutarlılığı ve isabetliliği fotoğrafı yorumlamaya niyetlenen kişinin genel fotoğraf bilgisi ve fotoğrafçı hakkındaki bilgileri ile orantılıdır. Örneğin bir kişi herhangi bir fotoğrafçının bir fotoğrafının ana objesinin X olduğunu düşünürken, aynı fotoğrafçı ve fotoğraf için, fotoğrafçının önceki çalışmalarını bilen bir kişi Y objesinin fotoğrafın fikri temelini oluşturduğuna inanabilir. Bu farklı tariflerden yola çıkılarak yapılan yorumlar birbirinden farklı olabilirler, fakat yanlış olmazlar. Bir fotoğrafı herkes farklı yorumlayabilir ve hepsi doğru olur. Çünkü yorum doğruluğu üzerinde tartışılacak bir şey değildir.
Fotoğrafın tarif edilmesi aşamasında yapılması gerekenlerden birisi de fotoğrafın yukarıda verilmiş kategorilerden hangisine daha çok uyduğunu hissetmeye çalışmaktır. Bu sayede kategorinin genel nitelikleri ve amaçlarından yola çıkarak fotoğrafı daha doğru şekilde anlamak mümkün olabilir.


Fotoğrafı tarif ederken maksat fotoğrafa ilişkin elle tutulur somut bilgileri ortaya çıkartmaya çalışmaktır.
Bu somut bilgiler aşağıdaki gruplarda toplayabiliriz:

• Konu Objenin Tarifi: Fotoğraf içinde yer alan ve konuyu oluşturduğuna inanılan kişilerin, objelerin, mekânların ya da olayların tarif edilmesi, karakterize edilmesi ve incelenmesidir. Şu soruların bazıları ya da tamamı bu tarifler ile yanıt bulabilir:
– Konuyu oluşturan objeler neler?
– Ne zaman çekilmiş?
– Nerede çekilmiş?
– Dikkat çeken ilk şey ne idi?
– ...

• Formal Tarif: Fotoğrafın konusu olduğuna inanılan kişinin, objenin, mekanın ya da olayın nasıl sunulduğunun tarif edilmesi ve incelenmesidir. Konunun nasıl bir kompozisyon ile sunulduğu ve nasıl aranje edildiği gibi tariflerin yanında ışık, renkler, doku, alan derinliği, ışık dengesi, perspektif ve bakış acısı, kadraj, kontrast, keskinlik, gren miktarı, tonalite, konunun dengesi, konunun diğer elementler ile bağıl ilişkisi gibi tarifleri de kapsar. Su soruların bazıları bu tarifler ile yanıt bulabilir:

– Fotoğraf net mi?
– Alan derinliği nasıl kullanılmış?
– Kompozisyonun dengesi hakkında ne söylenebilir?
– Dikkate değer bir doku var mı?
– Işık nasıl kullanılmış?
– Fotoğraftaki grenler gözle görülüyor mu?
– Dizayn prensiplerine uyuyor mu?
– Kadraj içerisinde bir dinamizm var mı, ne yönde?
– Noktasal, çizgisel ya da yüzeysel bir yönelim bütünlüğü var mı?
– ...

• Kullanılan Materyal ve Tekniğin Tarifi: Fotoğrafın çekimi esnasında kullanılan makinenin tipinin ve formatının, lensin, eğer dijital değil ise kullanılan filmin, eğer basılmışsa baskı metodunun, baskı esnasında bir isleme tabi tutulmuşsa bu kimyasal ya da fiziksel işlemlerin, dijital ise kullanılan efektlerin, kullanılmışsa ekstra optik aparat ve filtrelerin, stüdyoda çekilmişse kullanılan yöntemlerin belirlenmesi ve tarif edilmesidir. Su soruların bazıları bu tarifler ile yanıt bulabilir:

– Nasıl bir makine ile çekilmiş (orta format, 24x36mm, dijital ..)?
– Siyah beyaz mı, renkli mi? Çekildikten sonra mı SB yapılmış? Ya da SB çekilip elle mi boyanmış?
– Ne tip bir lens kullanılmış (geniş acı, tele, makro, balık gözü ..)?
– Kaç milimetrelik fokal derinlik ile çekilmiş?
– Polarize filtre ya da benzeri homojen filtreler kullanılmış mı?
– Gradual renklendirici ya da grileştirici filtreler kullanılmış mı?
– Filme çekilmişse nasıl bir filme çekilmiş?
– ISO (ASA) değeri ne imiş?
– Flaş ya da ekstra bir ışık kaynağı kullanılmış mı?
– Stüdyo çekimi ise nasıl bir ışık kurgusu yapılmış, hangi donanımlar kullanılmış?
– Fotoğraf dijital olarak işlenmişse nasıl efektlere tabi tutulmuş?
– Dijital olarak değişiklik yapılmışsa neler değiştirilmiş?
– ...

• Stilin Tarifi: Stil bir sanatçının eserleri üzerinde bıraktığı iz olarak görülebilir. Bir fotoğrafın kime ait olduğunu anlamak için altında yazan isme bakmamıza gerek kalmamasını sağlayan, kişiye ait yaklaşım farkıdır. Stil yapılan dijital efektlerden ziyade konuyu kavrayış ele alış ve sunuş şeklini işaret etse de dijital efektler son zamanlarda fotoğrafçıların belirleyici özellikleri haline gelmeye başlamıştır. Öte yandan, dijital efektler ile tanınmak ve iz bırakmak kadar fotoğrafçıyı küçük duruma düşürecek bir şey yoktur diye düşünüyorum, yanılıyor olabilirim).


Stilin tarifi, incelenen fotoğrafın realistik mi, konseptsel mi, hayal ürünü mü, belgesel mi, doğrudan mı, manipülasyon mu, modal mı, Protestan mı olduğu gibi stilistik seçimlerden hangisini ya da hangilerini benimsediğinin tarifidir. Ayrıca tarif esnasında fotoğrafçının önceki çalışmaları ile arasındaki benzerlik ya da farklar ve fotoğrafın hangi estetik değerleri barındırdığı da tarif edilebilir. Ayrıca fotoğrafın hangi kategoriye uygun olduğu da bu tarifin kapsamı içerisindedir.


Aşağıda örnek bir fotoğraf ve örnek bir tarif yer almaktadır:

Bu resim yeniden boyutlandırıldı. Orjinal Boyutta görmek için buraya tıklatın. Resmin gerçek boyutları 748x478 ve büyüklüğü 43KB.
Kedi Fotoğrafı, Erdal Kınacı



Alıntı ..