Sümeyye

Tandırda ekmek pişiren kadınların hemen hepsi, tandırlarının yenilenmesi gerektiğinde nereye başvuracaklarını bilirler.

Adana’nın “tandır üreticisi kadınları” henüz bilinmiyorken onun tandırlarından söz edilirdi. Oysa şimdi Adana’nın Gülbahçe semti, neredeyse tandır üreten kadınlarıyla meşhur oldu. Çoğunluğu Kürt göçmenlerden oluşan kadınlar, ekmek tandırını ekmek teknesi etmişler kendilerine. Gülbahçe’yi kenarından turlamak isterseniz eğer, caddenin iki yanı boyunca arada sırada ya bir örnek tandır fırınına, ya da yeni imal edilmiş dizi dizi toprak tandır istiflerine rastlarsınız. Hangi imalatçıya giderseniz gidin, her biri diğerini tanır. Ancak içlerinde belki de en tanınmış olanı, “sakat kadının tandırları”dır... O kadar ki, caddede yürüyen herhangi birini çevirip “tandır yapan sakat kadının evi neresi” diye sorduğunuzda, eliyle tarif eder size...

3O yıldır Adana’da yaşıyorlar

İşte o kadın, Diyarbakır’ın Bismil ilçesinden 30 yıl önce Adana’ya gelmiş olan Sıti Akgül. Adana’ya geldikten bir süre sonra tandırcılık işine başlamış, çünkü memlekette de aynı işi yapıyormuş. Fakat 20 yılı aşkındır çalıştığı bu iş, ne bir adım ileri götürmüş onu, ne de bozulan sağlığına derman edebileceği bir birikim sağlayabilmiş. Adana’ya ilk geldikleri günden itibaren eşiyle birlikte Çukurova’nın tarlalarında çalışmaya başlamışlar. Önce tarla kenarlarına kurulan çadırlarda yaşamış, mevsimlik işçilik yapmışlar. Fakat zamanla Adana’ya yerleşen aile, bu kez gündelik ırgatlık yerine çiftlik sahiplerinin tarlalarını yarıya ekip biçmeye başlamışlar. Ailenin hayatı bir süre de böyle devam etmiş, fakat karşılaştıkları geçim zorlukları nedeniyle Sıti Akgül yeniden tandır yapma işine dönmüş. Eli de bu işe yatkın olan Sıti Akgül, yeni çevrede bilinen ismiyle “Sakat kadın”ın o güne kadar herhangi bir sakatlığı yokmuş. Yeniden tandırcılığa başladıktan sonra gece gündüz demeden bu işe vermiş kendini.

Zamanla sağlığını bozdu

Zamanla bu işten sağlığını da kaybeden Sıti Akgül, sonunda hastanelik olup doktora düştüğünde fark etmiş çalışmasının ve yaptığı işin ona kap paraya patladığını. Çünkü bacağından ameliyat olmuş ve o gün bugündür de yeterince çalışamıyor tandır işinde. Ayrıca doktorun ona söylediği bir laf da kazınmış çıkmıyor aklından: “Doktor bu işten günlük kaç lira kazandığımı sordu, 1 milyon lira civarında dedim. O da, ben sana bir milyon lira günlük vereyim, bu işi bırak artık dedi. Ama ne yapayım, 3 çocuğumun, bu evin geçimini buradan sağlıyorum, bırakamıyorum işte...”

3 kişi bir tandır için çalışıyor

Sıti Akgül, bir yıl boyunca yaptığı tandırları satarak bir sonraki yıl getirteceği bir kamyon toprağın bedelini biriktiriyor. Çünkü özel toprak, her yerde bulunmuyor ve sadece toprağın kamyonla getirilip bahçeye dökülmesiyle de iş bitmiyor. Bir de bunun kepçeyle içeri alınması var. Bu da bir maliyet. 3 kişi 15 gün çalıştıktan sonra satabilirlerse bir tandırın fiyatı da 50 milyon lira... Hastalığı nedeniyle son günlerde arka bahçeye inip çıkamayan, tandır yapamayan Sıti Akgül, “Ne yapayım, milletimiz fakir, gücü yok kimsenin, mecbur böyle ucuz satmak zorundayım” diyor.

İLHAMİ VURAL / ANF/ADANA