|
|
||||||||
| Genel Kültür Genel Kültür konuları burada paylaşımda. |
|
|
LinkBack | Seçenekler | Stil |
05-17-2008, 01:20 PM
|
#1 (permalink) | ||||||||||
|
Kürt sanatına hizmet edenler
Kürt sanatına hizmet edenler
Sat, 08 December 2007 09:32 Geçmişten bugüne, Kürt kültür ve sanatına hizmet edenlerin kısa biyografileri.. Arşivinizde bulunsun.. Onlar tarihin başlangıcından bugüne uzanan insanlığın kadim sesleri… Onlar yok edilmeye çalışılan bir halkın dünyaya dağılan çığlığı… Mezopotamya’nın sesi bu, Anadolu’nun çığlığı, insanlığın hikâyesi bu anlatılan, duyuyor musun? Evdalê Zeynikê, Karapetê Xaço, Şeroyê Biro, Egîdê Cimo, Feyzoyê Rizo, Reşidê Baso, Egidê Tecîr, Neçoye Cemal, Mecidê Sileman, Susika Simo, Zadina Şekir, Belgia Qadir, Hesen Zîrek, Kawîs Ağa, Tehsîn Teha, Eyaz Zaxoyî, Salih Amedî, Tayar Tofîq, Erdewan Zaxoyî, Ahmad Shamal, Ali Mardan, Şakiro, M.Arif Cizrawî, Mirado, Meryemxan, Eyşe Şan, Reso, Salihê Qubînê, Mahmud Kızıl, Hesen Cizrawî, Cemîlê Horo, Fadilê Kufrawî, Abo, Abdulkadir Kızılkaya, Salihê Şirnexî, Seydayê behra, Hevranê Ereb, Remezanê Ereb, Necmedîno, Nezîro, Mahmudê Hesê, İzzedîno, Hıdıro ve Husênê Omerî, Reşîdo, Ekremo, Şikriyê Fafî, Rifhetê Darî, Kerem ê Kor, Reşid ê Baso, Mehmûd Baran, Keremo… DENGBÊJLER > EVDALÊ ZEYNİKÊ Mustefayê Hesenê Silêman’in oğlu olan Evdalê Zeynê’(Evdalê Zeynikê)nin annesi adından da anlaşılacağı gibi Zeynê’dir. > BAQÎ XIDO 1920 yılında Suriye Kürdistan’ının Kobani kasabasında doğmuştur. 1955 yılında bir hastalıktan dolayı dengbêjliği bıraktığı söylenir. > MIRADÊ KINÊ Miradê Kinê, ya da halk arasında yaygın olan ismiyle Mirado 1943 yılında Batman Gercüş’e bağlı ‘Gera Cehfer’ köyünde gözlerini dünyaya açar. > ZAHIRO Dengbêj Zahiro (Zahir Koçu) 1950 yılında Diyarbekir’in Silvan İlçesinde dünyaya gözlerini açar. Aslen ‘Bekirî’ aşiretindendir. > BEKIRÊ ÎDIRÎ Bekirê Dengbêj, Iğdır Ovası’nın ‘Alûtê’ (Yüzbaşılar) köyündendir. ‘Bırûkan’ aşiretine bağlı, ‘Emo’ ailesindendir. 1945 doğumludur. > M. ARİF CİZRAWÎ 1912 yılında Cizre’de doğdu. 13 yaşındayken Şeyh Sait ayaklanmasına katıldığı için tutuklandı, ancak yaşı küçük olduğu için darağaçından kurtuldu. > ZULKUFÊ QADO VE EMÎNÊ HEMDÛNÎ Asıl adı Zülküf Korkmaz olan Zulkufê Qado 1959 yılında Erzurum Tekman’a bağlı ‘Goma Qilê’ de doğmuştur. Dengbêj Emînê Hemdûnî’nin kimlikteki adı Emin Yavşan’dır. Hemdûnî 1948 yılında Siirt Kurtalan’a bağlı Yezidi köyü Hemdûna’da dünyaya gelir. > BIRAHÎMÊ NEWROZÎ Birahîmê Newrozî ya da halk arasında ‘Xalê Birê’ olarak tanınan Doğu Kürdistan’ın usta dengbêji, Urmiye kentine bağlı Conî köyündendir. > SALIHÊ QÛBÎNÎ Dengbêj Salihê Qûbînî, Xerzan (Garzan) yöresinin önde gelen dengbêjlerinden birisidir. Asıl adı Mehmet Salih Yorulmaz olan Qûbînî, 1949 yılında Siirt Kurtalan ilçesine bağlı ‘Eyndarê’ (Ağaçlıpınar) köyünde doğar. > MEHMÛD QIZIL Mehmûd Qizil (Mahmut Kızıl) 1939 yılında Diyarbekir’de dünyaya gözlerini açmış ve halen de kadim şehirde yaşamaktadır. > ŞAKIRO Evdalê Zeynikê’den sonra en çok tanınan dengbêj. Kürtler arasında güzel sesinden dolayı ‘Kewê Ribat’ (Rabat Kekliği) ve ‘Şahê Dengbêjan’ olarak anılan Şakiro (Şakir Deniz) kendisi gibi usta bir dengbêj olan ‘Resoyê Gopala’nın öğrencilerindendir. > RESOYÊ GOPALA 3 karısı olan Reso yani Resoyê Gopala diğer bütün dengbêjler gibi ekonomik sıkıntılara boyun eğmiş, hayatının son demlerinde Türkiye metropollerinde, Denizli ve Manisa gibi şehirlerde açlık ve sefalet işinde yaşadı > ŞEROYÊ BIRO Erivan Radyosu’nun gür sesli dengbêji Şeroyê Biro’nun ailesi 1915 Ermeni ve Yezidi kıyımından kaçarak Serhat Bölgesinden Kafkasya’ya göç eder. > KARAPETÊ XAÇO Garzan-Kamışlı-Erivan üçgenine 105 yıllık bir ömür sığdırmış. Ermeni asıllı en büyük Kürt Kılam icracısı. ‘Filitê Quto’ ailesinin dengbêji. > FEYZOYÊ RİZA Dengbêj Feyzoyê Riza, dengbêj Şeroyê Biro ve Mecîdê Faris’in yeğenidir. Ermenistan’daki Kürtlerin çoğunluğu gibi Yezidi’dir. > EGÎDÊ CIMO “Kavalın Şahı” Egîdê Cimo, 1932 yılında Armavîr nahiyesine bağlı Erdeşîr köyünde doğdu. Bu 74’lük delikanlı, 1955 yılında Ermenistan Devlet Radyosu’nda Kürtçe bölümü açılırken burada çalışmaya başlayan ilk müzisyendir. > MEHMÛD BARAN Dersim dolaylarının tanınan dengbêjlerinden Mahmûd Baran 1923 yılında Dersim Hozata bağlı Bargeni (Axuçand) köyünde dünyaya geldi. > EGİDÊ TECÎR, NEÇOYÊ CEMAL, MECİDÊ SİLEMAN Ermenistanlıdır. Talin’e bağlı Sincali köyündendir. Babasını Ermeni kırımında kaybetti. Birçok kılamında bu kırımı işledi. Neçoyê Cemal Sovyetlerdeki Kürtlerin en büyük dengbêjlerindendir. Mecidê Sileman Ermenistan’da yaşamış ve sanatını orada icra etmiştir. Kılamları Neçoyê Cemal’in aksine daha çok düğün, aşk ve sevgi üzerineydi. > SUSİKA SİMO VE ZADİNA ŞEKİR Eski Sovyetler Birliği’nde yaşayan Kürtler içerisinde ilk Kürt kadın dengbêji, ilk Kürt kadın sanatçı Susika Simo’dur. Zadina Şekir de, Erivan Radyosu’nun yanı sıra, sahne sanatçılığı yapmıştır. > BELGİA QADİR VE HESEN ZÎREK Efoye Eset’le birlikte kılam söylüyordu. Karapete Xaço ile birlikte de bazı kılamları söylemiştir. Belgia Qadir genelde düet yapmıştır. Hesen Zirek İran’ın Bukanî şehrinde 1926 yılında doğdu. Babası o daha çocukken ölünce yoksulluk içinde büyüdü. > KAWÎS AĞA, EYAZ ZAXOYÎ VE SALİH AMEDÎ Esas adı Kek Weyîs’tir. 1889 yılında Herkîyan yöresinin, Çarçelî yaylarında doğdu. Kekemeydi. Ama kılamlar söylediği zaman kekemeliği geçiyordu. Eyaz Zaxoyî 1961 yılında Zaho’da doğdu. Çocukluğundan beri dengbêj dinledi. Salih Amedê sadece M. Arifê Cizrawî’nin kılamlarını söyler. > MERYEM XAN Meryem Xan, 1904’te Şırnak’ın Dêrgol köyünde doğdu. Mihemed Ehmedê Botî’nin kızı olan Meryem Xan, sanat eğitimini yayla, şahî, köy, kent ve dengbêj toplumu içinde aldı. > MEHMUD BARAN Mehmud Baran, 1923 Hozat-Dersim doğumludur. Hozat’ın Bargenî(Axuçand)köyünde doğdu, babasının kurtardığı iki Ermeni genç ile beraber aynı evde büyür. > KEREME KOR 10.02.1997 tarihinde yaşama sessizce veda eden Keremê Kor’un asıl adı Kerem Kılıç’dır. Keremê Kor’un Doğubeyazıt’a Erdiş, Çaldıran, Muradiye taraflarından geldiği bilinmektedir. > RESO, HESEN CİZRAWÎ, CEMÎLÊ HORO, FADİLÊ KUFRAWÎ, ABO RESO Evdalê Zeynikê’nin öğrencisi, Şakiro’nun da ustası olarak bilinir. Kendi yaratımları da vardır ve bu kilamları sonrasında öğrencisi Şakiro tarafından seslendirilmiştir. HESEN CİZRAWÎ “Ez kevokim” ve “Eman Koçerê” kılamlarının yaratıcısıdır. M. Arifê Cizrawî ile birlikte Irak’a kaçmış, orda Bağdat Radyosu’nun Kürtçe bölümünde çalışmıştır. CEMÎLÊ HORO Eyşe Şan’la birlikte seslendirdikleri Memê Alan destanı oldukça popülerdir. FADİLÊ KUFRAWÎ Mardin Kızıltepe’de yaşamaktadır. Oldukça güçlü bir belleğe sahiptir. Yüzlerce hikâyesi kasetlere doldurulmuş ve tüm bölgede dinlenmektedir. Dengbêjliğin yaşayan ve en iyi icra eden temsilcilerindendir. > ABO Hakkâri’de yaşamaktadır. Eskiden köylerde dengbêjlik yaparken, şimdilerde yapmıyor. Başlangıçta dilan dengbêjliği de yapmıştır. Çeşitli Kürt festivallerine katılmıştır. İcra ettiği ve bilinen en önemli stranı, daha sonra Kardeş Türküler’in de seslendirdiği “Elo Dîno” dur. > ÎSA BERWARÎ Îsa Berwarî 1933 yılında Musul’da doğdu.17 yaşında Bağdat Radyosu’nun Kürtçe bölümünde stranlarını söylemeye başladı. > HAKKÂRİ’DE ÜÇ DENGBÊJ Gülbahar a Koçanısî ile Taybet 1950-1960’li yıllarda Hakkâri’den kalkıp Bağdat’a Radyo evine Kürtçe okumaya giden iki önemli dengbêjdirler. Yine aynı yıllarda Hakkari yöresindeki bir diğer ünlü dengbêj ise Pınyaniş aşireti liderlerinden Kerem Ağa’nın mahiyetindeki Mahmudê Xiyalê’dir. > SEYADE ŞAME Seyadê Şame, Ağrı Doğubeyazıt’lıdır. Madi Aşiretindendir. Şameyi Kekê ailesi olarak da bilinir. Gerçek adı Seyat Çamlıbel’dir. > EVDÎ, EVDİLAYÊ KAZO, KEREMO VE SİDİKO Van’da dengbêj dendiği zaman akla ilk Evdî ve Evdilayê Kazo; Ağrı’da ise Keremo ve Sidiko’dur. > TEHSİN TEHA Çok önemli dengbêjlerden olan Tehsîn Teha 25 Eylül 1941 tarihinde Irak Kürdistanı’nın Amediye kentinde doğdu. Sanat yaşamında babası Taha Mihemed oldukça etkindir. SAYDER VE DEWRÊŞ BABA Sayder (Şah Heyder) Dersimlidir. Köyünün adı; Gome Seydun’dır. Dewrêş Baba Dersim yöresinde on çok bilinen bir başka dengbêjdir. Hem bestekâr hem de dengbêjdir. Dewrêş Baba, hem yaşadığı koşulları, hem de yaşanan olayları halkın ağzından Kırmançki (Dımılki) lehçesi ile dile getirir. > EYŞE ŞAN 1996 yılında İzmir’de vefat ettiğinde 59 yaşındaydı. Eyşe Şan özelikle 60-70’li yıllarda sesini duyurdu. Leyla Qasım
__________________ |
||||||||||
|
|
| Seçenekler | |
| Stil | |
|
|
Benzer Konular
|
||||
| Konu | Konuyu Başlatan | Forum | Cevaplar | Son Mesaj |
| ben bir kürt aydını olsaydım | havin | Makaleler | 3 | 06-19-2008 03:31 PM |
| Ben bir Kürt anasıyım | CovBoy | Hikayeler ve Efsaneler | 0 | 05-09-2008 11:54 AM |
| ilk kürt kadın spiker | hemdem | Genel Kültür | 1 | 05-08-2008 04:25 PM |
| Microsoft’tan veri aktarımında yeni hizmet | Stêrka_Jiyan | Bilim ve Teknoloji | 0 | 05-06-2008 12:40 AM |
| Kürt Yönetmenler | ßotan | Sinema | 0 | 05-02-2008 03:26 PM |
Normal
