MaXJoHNRoYaN

TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU (1)

Kanun Numarası :5434
Kabul Tarihi :8/6/1949
Yayımlandığı R.Gazete :Tarih:17/6/1949 Sayı:7235
Yayımlandığı Düstur :Tertip:3 Cilt:30 Sayfa:1335


BİRİNCİ KISIM
Kuruluş

Madde 1 - Maliye Bakanlığına bağlı olmak ve bu kanunda yazılı emeklilik işlerini görmek üzere Ankara'da(Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı)kurulmuştur.
Sandığın tüzelkişiliği vardır.26/6/1838 tarihli ve 3460 sayılı kanunun bu kanuna aykırı olmıyan hükümleriyle 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı kanun hükümleri bu Sandık hakkında da uygulanır.

Sandığın,gerekli görülen yerlerde şube ve ajanları bulunur.
Madde 2 - Sandığın organları şunlardır:
1. Genel Kurul;
2. Yönetim Kurulu;
3. Genel Müdürlük;
4. Sağlık Kurulu.
Sandığın Genel Kurulu,3460 sayılı kanunda gösterilen"İktisadi Devlet Teşekkülleri Genel Kuruludur".
-------------------------------------------------------------------------
(1) Bu Kanunun 26/10/1990 tarih ve 3671 sayılı Kanuna aykırı olan hükümleri uygulanmaz.(Bkz.R.G.28/10/1990 - 20679)

Madde 3 - (Değişik: 13/11/1981 - 2559/1 md.)
T.C. Emekli Sandığı Yönetim Kurulu:
a) Genel Müdür,
b) İki Genel Müdür Yardımcısı,
c) Başbakanın önerisi ile atanan bir ve Maliye Bakanının önerisi ile atanan iki,Üyeden teşekkül eder.
Genel Müdür aynı zamanda Yönetim Kurulu Başkanıdır.Genel Müdürün bulunmadığı hallerde toplantılara Başkanca belirlenecek Genel Müdür Yardımcısı üye başkanlıkeder.
Yönetim Kurulu haftada en az iki defa ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır.Kararlar çoğunlukla alınır.Oylarda eşitlik olduğu takdirde Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlar.
(Değişik:28/3/1988 - KHK. 318/5. md.)Dışarıdan atanan yönetim kurulu üyelerinin görev süreleri 3 yıldır.Bunların en az lisans düzeyinde yükseköğrenim görmüş olmaları ve T.C.Emekli Sandığı'na tabi görevlerde çalışmış bulunmaları şarttır.Süreleri biten üyeler yeni üyeler atanıncaya kadar görevlerine devam ederler.

Madde 4 - (Değişik:3/3/1954 - 6311/2 md.)
İdare Meclisine gerek 12 nci maddede yazılı kurumların memurlarından naklen gerek açıktan reis ve aza tayin edilebileceği gibi buralara asli vazifeleriyle ilgileri kesilmemek suretiyle memurlardan da tayin yapılabilir.Ancak bu suretle tayin edileceklerin adedi mevcudun yarısını geçemez.
Asli vazifeleriyle ilgileri kesilmemek suretiyle tayin olunacaklara verilecek ücret,kadro ücretinin üçte ikisini geçmemek üzere İcra Vekilleri Heyetince tesbit olunur.
Reis ve aza teklif ve tayin olunabileceklerin yüksek tahsil yapmış olmaları, maliye,ekonomi,hukuk,bankacılık,sigortacılık,emekl ilik,mühendislik veya mimarlık kollarından birinde ihtisas sahibi bulunmaları şarttır. (1)

Madde 5 - Yönetim Kurulu haftada en az 2 defa toplanır.Başkanın bulunmadığı toplantılara,Yönetim Kurulu üyelerinin Genel Müdürden başka,aralarında seçecekleri biri başkanlık eder.
(Değişik:3/3/1954 - 6311/3 md.)İdare Meclisi en az dört kişi ile toplanır.
Kararlar toplantıda bulunanların ekseriyetiyle verilir.
İlk toplantıda salt çoğunluk olmazsa ikinci toplantıda çoğunluk ile karar verilir.Oylarda eşitlik olursa,başkanın bulunduğu taraf tercih edilir. (1)
-----------------------------------------------------------------------
(1) Bu Kanunun 3 üncü maddesinde 13/11/1981 tarih ve 2559 Sayılı Kanunla yapıan değişiklik sonucunda,4 üncü ve 5 inci maddelerin uygulanma imkanı kalmamıştır.
Madde 6 - (Değişik:1/6/1976 - 2013/2 Md.)
Sandığın bir genel müdürü ile sayısı üçten az olmamak ve Bakanlar Kurulunca tespit edilmek üzere yeteri kadar genel müdür yardımcısı bulunur.17/6/1938 tarih
ve 3460 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükmü mahfuz kalmak şartıyle 4 üncü ve daha yukarı derecedeki memurlarla bunların aylıklarına muadil ücret alan hizmetliler genel müdürlüğün teklifi üzerine Müdürler Kurulu,bunların dışında kalanlar genel müdür tarafından tayin edilir.

Madde 7 - Sağlık Kurulunda:
a) Milli Savunma Bakanlığınca,ordu kadrosundan tayin olunacak bir uzman subay hekim;
b) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tayin edilecek bir uzman hekim;
c) Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı kadrosundan bu Kurula memur edilecek bir uzman hekim;
olmak üzere 3 üye bulunur.
Kurul;her yıl aralarından birini gizli oy ile başkan seçer,üyelerinin tamamı ile toplantı yapar,gereken hallerde dışardan uzman hekimlerin mütalaalarını da alır.
İlgili;yazı ile isterse göstereceği bir hekim,kendisi hakkında verilecek kararın görüşülmesinde,Kurula üye olarak iştirak ettirilir.
Kurul,kararlarını Genel Müdürlükten evrakın kendilerine verilmesi tarihinden itibaren en çok 15 gün içinde çoğunlukla verir.Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu taraf tercih edilir.
(Ek:16/1/1953 - 6015/1 md;Değişik:18/7/1963 - 294/1 md.)Sağlık Kurulu üyelerine ayda (400) lira ücret verilir. (1)
--------------------------------
(1) Sağlık Kurulu üyelerine verilmekte olan ücrete dair hükmün,14/7/1965 tarih ve 657 Sayılı Kanunun 31/7/1970 tarih ve 1327 Sayılı Kanunla değişik 91 inci maddesi karşısında uygulanma imkanı kalmamıştır.

Madde 8 - (Değişik:7/5/1986 - 3284/1 md.)
Yönetim Kurulu,Sandığın en yüksek seviyede yetkili ve sorumlu karar organıdır.
Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:
a) Genel Müdürlükçe hazırlanacak yıllık bütçe ve kadroları inceleyip tespitlerini,
b) Genel Müdürlüğün teklifi ile bütçenin bölümleri için uygun gördüğü aktarmaları yaparak,bölümler arasındaki aktarma teklifleri ile ek ve olağanüstü öde-
nek tekliflerinden uygun gördüklerini,
c) Sandık gelirlerinin ve mevcutlarının işletilmesi için Genel Müdürlükçe hazırlanan yatırım planlarını inceleyip uygun gördüklerini,
ç) Genel Müdürlükçe hazırlanacak kamulaştırma tekliflerinden karara bağladıklarını,
Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayına sunmak;
d) Müteakip yılın en geç 15 Temmuzuna kadar Genel Müdürlükçe hazırlanacak bilanço ve kar ve zarar hesaplarını inceleyip,uygun görürse onayladıktan sonra,yapılan işlere ait rapor ile birlikte yine aynı yılın en geç Temmuz ayı sonuna kadar Yüksek Denetleme Kuruluna vermek;
e) Genel Müdürlükçe hazırlanacak teklif üzerine Sandığın genel politikasını tespit etmek;
f) Kanun,tüzük ve yönetmeliklerin uygulanması ve uygulamayla ilgili prensiplerin tespiti,vazife veya harp malullükleri ile er vazife malullüklerinin, Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamına girenlerin tespiti ile kendisinden aylık bağlanacak iştirakçiyi veyahut emekli, adi malullük, vazife veya harp malullüğü,er vazife malullüğü aylığı alanı kasten ve haksız yere öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenlere veyahut malul sayılacak hale getirenlere ya da kendisine aylık bağlatacak iştirakçiye,emekli,adi malullük,vazife ve harp malullüğü,er vazife malullüğü aylığı alana veya bunların ailesine karşı ağır bir cürüm işlediğinden veyahut bunlara karşı kanunen mükellef olduğu görevleri yerine getirmede büyük bir kusur işlediğinden dolayı ölüme bağlı bir tasarrufla mirastan ıskat edilenlere ve emeklilik hakkı düşenlere aylık bağlanmaması için Genel Müdürlükçe hazırlanacak her çeşit teklifleri inceleyerek karara bağlamak;
g) Sandığın mali durumunu aralıksız denetlemek suretiyle gelirleri ile yürürlükteki aylık bağlama ve ödeme hükümleri hakkında alınması gereken tedbirleri gerekçesiyle birlikte Maliye ve Gümrük Bakanlığına bildirmek;
h) Dava açmak,icra kovuşturması yapmak,fayda görürse bunlardan feragat etmek ve Sandığın leh ve alayhindeki dava ve takipleri sulh ve tahkim yolu ile halletmek;
i) İmza yetkisi verileceklerle bunların yetkilerinin derecesini belli etmek;
j) Genel Müdürlüğün teklifi üzerine,Sandığın sermayasinin işletilmesi yollarını bu Kanunda yazılı esaslara göre tayin etmek;
k) Fevkalade mesaisi görülen memurlara her yıl için iki aylık tutarını geçmemek üzere ikramiye verilmesi hakkında Genel Müdürlük tarafından yapılacak teklifleri karara bağlamak;
l) Genel hükümlere göre uzman yerli ve yabancı sözleşmeli personel çalıştırılmasına karar vermek;
m) Özel kanunlarda yer alan atama hükümleri saklı olmak kaydıyla dördüncü ve daha yukarı derecedeki Sandık personelinin,Genel Müdürlüğün teklifi üzerine atamalarını yapmak;
n) Kanun tasarı ve teklifleri hakkında Sandığın görüşlerini belirtmek ve Genel Müdürlükçe hazırlanacak tüzük tasarılarını ve yönetmelikleri inceleyerek onaylamak;
o) Gerekli görülen hallerde genel hükümlere göre,merkezde başkanlıklar,taşrada bölge müdürlüğü,şube müdürlükleri ile irtibat büroları açılmasını sağlamak üzere Genel Müdürlüğün teklifini karara bağlamak;
p) Kanun ve tüzüklerle verilecek diğer görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Yönetim Kurulu,bu görevlerinin bir kısmını Genel Müdürlüğe devredebilir.
Emekli,adi malullük,vazife ve harp malullüğü,er vazife malullüğü,dul ve yetim aylıklarına,harp malullüğü ve sosyal yardım zamlarına, toptan ödemeye, kesenek iadesine,emeklilik ve evlenme ikramiyeleri ile ölüm yardımlarına ait tahakkuk ve ödeme işlemleri ve bunlara ilişkin düzeltme,kaldırma,iptal ve ret işlemleri ile yönetmeliklerde belirtilen sair işler Genel Müdürlükçe yürütülür.

__________________

MaXJoHNRoYaN

Madde 9 - (Değişik:7/5/1986 - 3284/2 md.)
a) Yönetim Kurulunun 8 inci madde gereğince,Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayına sunulacak kararlarının birer örneği 15 gün içinde bu Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça kanun ve tüzük hükümlerine uygun görülmeyen kararların,gerekçesi bildirilerek düzeltilmesi istenebilir.Yönetim Kurulu isteği yerinde görürse kararını düzeltir.Aksi halde karşı görüşü ile birlikte Bakanlığa sunar.Bakanlık görüşünde ısrar ederse Yönetim Kurulu,kararını düzeltir.
b) Yönetim Kurulunun 8 inci maddenin (f) fıkrasında yazılı konularla ilgili kararlarının birer örneği 15 gün içinde Maliye ve Gümrük Bakanlığına bildirilir.
Maliye ve Gümrük Bakanlığı kendisine gönderilen bu kararlardan kanun ve tüzük hükümlerine uygun görmediklerinin düzeltilmesini 30 gün içinde gerekçesi ile birlikte resen Sandıktan isteyebilir.
Bakanlığın bildirimi üzerine,Yönetim Kurulu kararını düzeltmezse bu kararı dosyası ile birlikte Bakanlığa yollar.Bakanlık,görüşünde ısrar ederse bu konuda Danıştayın görüşü alınır.
İlgililer hakkında alınmış kararlar ile Genel Müdürlükçe yapılan tahsis işlemlerine ait bildirimler,ilgililerin adreslerine iadeli taahhütlü olarak gönderilir.Bunlara karşı ilgililer idari dava açabilir.

Madde 10 - Genel Müdür Sandığın işlerini kanun,tüzük ve yönetmeliklerle Yönetim Kurulu kararlarına göre yürütür.
Sandığı Genel Müdür temsil eder.
Temsil vazifesini doğrudan doğruya kendisi yapabileceği gibi yardımcılarından biri veya tevkil edeceği kimse ile de yaptırabilir.

Madde 11- Sağlık Kurulu:
a) 50 nci maddede yazılı malüllük raporlarını inceliyerek karara bağlar;
b) İlgililerin 52 nci maddede gösterilen malüllük derecelerini belirtir;
c) Bu kanunun malüllüğe ait hükümlerinin uygulanmasında düşüncelerini bildirir.

İKİNCİ KISlM
Sandıktan Faydalanacaklar

Madde 12 - Bu kanunla tanınan haklardan aşağıda (I) işaretli fıkrada yazılı yerlerde çalışanlardan,Türk uyruğunda olmak ve 18 yaşını bitirmiş bulunmak şartiyle,(II) işaretli fıkrada gösterilenler faydalanırlar. (1)
I - Daire,kurum ve ortaklıklar:
a) Genel bütçeye giren daireler;
b) Katma bütçeli daireler;
c) Özel idareler;
ç) Belediyeler;
------------------------
(1) 25/9/1981 tarih ve 2527 Sayılı Kanuna göre çalıştırılan Türk Soylu yabancılar sandıkla ilgilendirilir.Ayrıca 8/7/1971 tarih ve 1425 Sayılı Kanunla eklenen ek 7 nci madde hükmü olup teselsül sağlamak için numarası Ek Madde 21 olarak değiştirilen hüküm gereğince,bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden kazai rüşt kararı almak şartiyle öğrenimleriyle ilgili görevlere atananlar hakkında 18 yaş kaydı aranmaz.
d) 26/6/1938 tarihli ve 3460 sayılı kanunda yazılı Murakabe Heyeti ile kuruluş,idare ve murakabeleri aynı kanun hükümlerine tabi Devlet Ekonomi Kurumları ve bunlara bağlı müesseseler (Emniyet Sandığı dahil);
e) Özel kanunlarla kurulmuş ve kurulacak tüzelkişiliği bulunan Devlet kurumları (Kefalet sandıkları dahil);
f) 10/9/1337 tarihli ve 151 sayılı kanuna göre kurulan Ereğli Kömür Bölgesi Amele Birliği; (2)
----------------------------
(2) Ereğli Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliğinin değiştirilmesine dair 16/11/1981 tarih ve 8/3851 Sayılı Kararname ile adı geçen Yönetmeliğin 12 nci maddesinde yapılan bir değişiklikle söz konusu Sandığın Başkan ve aylık ücretli daimi personeli 1/1/1982 tarihinden itibaren Emekli Sandığı ile ilgilendirilmiştir.
g) Özel kanunlarla kurulmuş ve kurulacak bankalar;
h) Genel bütçeye giren veya katma bütçeli dairelerle özel idare ve belediyelere bağlı idare ve müesseseler;
i) (h) bendinde yazılı dairelerin döner sermayeli iş ve teşekküleri;
j) Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası yukarda sayılan daire, idare, banka ve kurumlardan birine veya bir kaçına ait ortaklıklarla bunların kendi sermayeleri ile kuracakları diğer ortaklıklar;
k) Ticaret ve sanayi odaları ile ticaret ve zahire borsaları;
l) Bu kanunla kurulan Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı;
Yukarıda yazılı yerlerin hepsine bu kanunda (Kurum) denilmiştir.
II - Faydalanacaklar:
a) Cumhurbaşkanları;
b) (Değişik:3/3/1954 - 6311/6 md.) Özel,Teadül ve Kuruluş kanunlarına göre daimi kadrolarda derece esası üzerinden aylık veya ücret alanlar;
(Kurumların özel kanunlarına göre teşekkül etmiş idare meclislerinin reis ve azalariyle 788 sayılı kanunun 2919 sayılı kanunla değişik 64 üncü maddesinde yazılı stajyerler dahil)
c) (Değişik:3/3/1954 - 6311/6 md.) Daimi kadrolarda aylık ücretle çalışan her çeşit hizmetliler;
(İş yerlerindeki kapıcı,bekçi,odacı ve benzeri hizmetliler dahil kurumların İş Kanunu tatbik olunan iş yerlerinde çalışan işçileriyle Devlet Demiryolları ve Limanları İşletme Umum Müdürlüğünün 17 Mayıs 1937 tarih ve 3173 sayılı kanuna bağlı (2) sayılı cetveldeki hizmetlileriyle aynı kanuna bağlı (3) sayılı cetvelde yazılı olanlardan işçi vasfını haiz olan amele,amele çavuşu,mütehassıs amele, hamal,hamalbaşı,tayfa,gemici,bahçıvan,lambacı,lava jcı,drezinör ve kurumların serbest ve mukaveleli avukatları hariç).
ç) Genel bütçe kanunlarına bağlı (K) ve (N) işaretli cetvellerde gösterilen kadrolarda çalışan memur ve hizmetliler;
d) Amele Birliği aylık,ücretli daimi memur ve hizmetlileri;
e) İller daimi komisyon üyeleri ile seçilmiş veya tayin edilmiş belediye başkanları (Emeklilik hakkı tanınan bir vazifede evvelce bulunmuş olmaları şartiyle);
f) Kuruluş kanunları gereğince aylıklı kadrolarda ücretle çalıştırılanlar;
g) Ticaret ve sanayi odaları ile ticaret ve zahire borsalarının tayinleri
Ticaret Bakanlığınca yapılan ve sürekli kadrolarda çalışan aylık ücretli daimi memurları;
h) Gedikli subaylar ve gedikli erbaşlar ve ordu uzman erbaşları; (1)
i) Hatbakıcı,hat başbakıcı,dağıtıcı ve başdağıtıcılarla vaizler,hayrat hademeleri ve dersiamlar;
j) (Değişik:28/5/2003 - 4861/20 md.) Harp okulları, fakülte ve yüksek okullarda Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar;
Fakülte veya yüksek okullar ile meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay veya astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini müteakip muvazzaf subay veya astsubaylığa geçirilenler;
k) Erler;(Vazife malüllükleri ile vazifeden doğma ölümleri halinde.)
1 - (Ek:9/6/1952 - 5951/1 md.) Emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunduktan sonra milletvekilliğine seçilenler;(seçimlerinden itibaren (6) ay içinde yazı ile Sandığa müracaat ettikleri)(2)
m) (Ek:11/3/1954 - 6388/1 md.) 5441 sayılı kanun hükümlerine istinaden Devlet Tiyatrosunda mukavele ile çalışan sanatkarlar,
n) (Ek:1/3/1971 - 1377/1 md.)Emekliliğe tabi görevlerde bulunmadan illerin daimi komisyon üyeliğine seçilenlerle,emeklilikle veya Sosyal Sigortalarla ilgilenmeden belediye başkanlığına veya T.B.M.M.üyeliğine seçilenler,seçimlerden itibaren 6 ay içinde yazı ile Sandığa müracaat ederek emeklilikle ilgilenmelerini istedikleri ve emekli keseneklerini ödedikleri takdirde,kesenek karşılıklarıda ilgili kurumlardan alınmak suretiyle, (3)
o) (Ek:27/9/1983-2899/1 md.)İstekleri halinde 30/9/1960 tarihli ve 91 sayılı Kanunun 17 nci,28/7/1967 tarihli ve 933 sayılı Kanunun 4 ve 8 inci maddeleri hükümlerine göre Devlet Planlama Teşkilatında sözleşme ile çalışanlar,
30/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükümlerine göre Sermaye Piyasası Kurulunda sözleşme ile çalışanlar,
12/3/1964 tarihli ve 441 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümlerine göre Devlet Yatırım Bankasında sözleşmeli çalışanlar,
Yukarıda gösterilenlere(Cumhurbaşkanları ile erler hariç)bu kanunda "iştirakçi" denilmiştir,İştirakçi olanlar Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile isteklerine bakılmaksızın ilgilendirilirler ve haklarında ayrıca İş ve İşçi Sigortaları Kanunlarının hükümleri uygulanmaz. (4)
Mahiyetleri daimi olan hizmetler için geçici kadro alınamaz.
(Ek:11/10/2001-4710/2 md.) Bu Kanunun uygulamasında en yüksek Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı iştirakçisi olarak en yüksek Devlet memuru esas
alınır.
---------------------------
(1) Bu Kanunda geçen "uzman çavuş" tabiri,18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Kanunun 21 inci maddesi ile "uzman erbaş" olarak değiştirilmiş olup,madde metinlerinde gerekli düzeltme yapılmıştır.
(2) Yasama organı üyeliği yapanlarla dışarıdan bakanlığa atananların Sandıkla ilgilendirilmeleri konusunda Ek 51 - 56 ıncı maddelere bakınız.
(3) Bu bentteki 6 aylık müracaat süresi 28/6/1978 tarih ve 2161 sayılı Kanun gereğince aranmıyacaktır.
(4) Bu Kanunda geçen "Tevdiatçı" deyimi ve tevdiatçılarla ilgili hükümler 23/2/1965 tarih 545 Sayılı Kanunla kaldırılmış olup, madde metinlerinde gerekli düzenleme yapılmıştır.

ÜÇÜNCÜ KISIM
Bu Kanunla Tanınan Haklar
Madde 13 - Bu Kanunla tanınan haklar şunlardır:
a) Emekli aylığı;
b) Adi malüllük aylığı;
c) Vazife malüllüğü aylığı;
ç) Son hizmet zammı; (1)
d) Dul ve yetim aylığı;
e) Harp malüllüğü zammı;
f) Toptan ödeme;
g) Emekli keseneklerinin geri verilmesi;
h) (Mülga:23/2/1965 - 545/4 md.)
i) 65 inci maddede yazılı yardımların yapılması;
j) İkramiyeler. (2)

DÖRDÜNCÜ KISIM
Sandığın Geliri ve Tahsil Şekilleri
Madde 14 - Sandığın gelirleri şunlardır: (3)
a) (Değişik birinci fıkra:7/5/1986 - 3284/3 md.)İştirakçilerin emeklilik keseneğine esas aylık tutarları üzerinden her ay kesilecek % 16 emeklilik kesenekleri; (4)
Ay başlarından sonra vazifeye girenlerin o aya ait eksik aylık veya ücreterinden kesenek alınmaz.Ay başlarından sonra vazifeden ayrılanların eksik aylık veya ücretlerinden tam kesenek alınır.
b) Emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye ilk defa girenlerin veya önceden emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunmadan çalışmakta olduğu vazifesi emekliliğe tabi hale getirilenlerin (Bu vazifelerde çalışmakta olanlarla kesenekleri geri verilenlerden bunları iade etmek istemiyenler dahil)emekliliğe esas ilk tam aylık veya ücretlerinden kesilecek % 25 giriş kesenekleri;
Bu gibilerden o ay için ayrıca (a) fıkrasında yazılı % 15 kesilmez.
c) Emekliliğe esas aylık veya ücretleri yükselme suretiyle artanların ilk aya ait artış farkları;(5).
Emekliliğe esas aylık veya ücretinden daha aşağı aylık veya ücretli bir vazifeye geçmiş olanların sonradan evvelki aylık derecesine yükselmeleri halinde artış farkı kesilmez.
----------------------------
(1) 3/2/1965 tarih ve 545 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 5/3/1965 tarihinden itibaren bu bendin hükmü kalmamıştır.
(2) Bu Kanunla tanınan diğer haklar konusunda Ek Madde 4,Ek Madde 40 ve Geçici Madde 139`a bakınız.
(3) Bu maddede yer alan kesenek oranı; 27/6/1989 tarih ve 375 sayılı KHK`nin 26 ncı maddesiyle % 12`den,% 14`e yükseltilmiş,aynı madde ile bu oran, 15/7/1989 - 14/1/1990 döneminde % 13 olarak uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Daha sonra 18/5/1994 tarih ve 527 sayılı KHK`nin 25 inci maddesiyle % 15`e yükseltilmiş ve metne işlenmiştir.
(4) (a) fıkrasında yer alan "% 15" oranı, 3/4/2003 tarihli ve 4839 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile "%16" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 26/6/1984 tarih ve 241 sayılı KHK ile değişik 154 üncü maddesinin ikinci fıkrasında katsayı değişiminin aylıklarda artış sayılmayacağı hükme bağlandığından katsayı değişiklikleri sebebiyle meydana gelen artışlardan fark kesilmeyecektir.
Aylık veya ücret tutarlarında kanunlarla yapılacak artırmalarla 15 inci maddenin (b) fıkrasında gösterildiği üzere ücretleri ilk derece ücretleri tutarından az olanların bu ücretlerine yapılacak zamlar yükselme sayılır.
ç) Subay ve askeri memurlardan mahkeme kararı ile nasp ve rütbeleri düzeltilenlere ödenen aylık farklarından dolayı (a) ve (c) fıkralarına göre alınacak kesenek ve artış farkları;
d) (Değişik:7/5/1986 - 3284/3 md.) (a) fıkrasında yazılı % 15 emeklilik keseneğine karşılık % 20,(b,c ve ç) fıkralarında yazılı paralara eşit olarak kurumlarınca verilecek karşılıklar;
e) Mülga:7/2/1969 - 1101/2 md.)
f) Değişik:7/5/1986 - 3284/3 md.) 55 inci maddeye göre bağlanacak vazife malullüğü aylıkları ile 66 ncı maddenin (ç) fıkrasına göre bağlanacak dul ve yetim aylıkları için her yıl kurum bütçelerinin aylık veya ücret bölümlerindeki ödeneklerin % 4'ü oranında verilecek ek karşılıklar;(1)
g) İştirakçilerin aylık veya ücretlerinden kurumlarınca kesilen inzibati para cezaları;
h) (Değişik:7/5/1986 - 3284/3 md.) 17 nci madde gereğince alınacak paralar;
i) Kurumlarda harç pulları dışında her çeşit pul,bilet ve yardım makbuzları satışarından alınan satış aidatının yarısı;
j) 15 inci maddenin (e) fıkrası ile 28,34,38,39,42,56,64,65,81 ve 89 uncu maddelere göre ödenecek paralar;
k) Sandık gelirlerinin işletilmesinden elde edilecek her çeşit karlar;
l) Bağışlar ve başka çeşitli gelirler.

BEŞİNCİ KISIM
Emekli Keseneğine Esas Tutulacak Aylık,Ücret ve Ödenekler

Madde 15 - Emeklilik keseneği,aşağıda yazılı aylık ve ücret tutarları ile ödeneklerden alınır: (1)
a) Özel teadül ve kuruluş kanunlarına göre müktesep hak olarak alınan derece aylık ve ücret tutarları;
İstisna ve uzmanlık yerlerinde çalışanların aynı kanunlara göre belirtilecek müktesep hak dereceleri aylık ve ücret tutarları;
Devlet Demiryolları ve Limanları İşletme Genel Müdürlüğü memur ve hizmetlilerinin başka kurumlara geçmelerinde esas tutulan derece aylık ve ücretleri tutarları;
b) (Değişik birinci fıkra:11/3/1954 - 6388/2 md.) Daimi kadrolarda aylık ücretle çalışan her çeşit hizmetlilerle 5441 sayılı kanuna göre Devlet Tiyatrosunda mukavele
----------------------------
(1) Bu bentteki oranın 1994 Mali Yılında % 0 olarak uygulanacağı 24/12/1993 tarih ve 3941 sayılı "1994 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun 60/g maddesi ile hükme bağlanmıştır. (R.G.: 29/12/1993 - 21803 Mük.)
(2) Bu maddenin a,b,c,ç,d bendleri ile (i) bendinin ikinci fıkrasının,5434 Sayılı Kanuna 8/7/1971 tarih ve 1425 Sayılı Kanunla eklenen ve numaraları teselsülü sağlamak amacıyla Ek Madde 16,17 ve 18 olarak değiştirilen Ek 1,Ek 2 ve Ek 3 üncü maddelerin yürürlüğe girdiği 1/3/1971 tarihinden itibaren hükmü ve uygulama imkanı kalmamıştır.

ile çalışan sanatkarlar ve hayrat hademesinin 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı kanunun geçici 1 inci maddesiyle 28/12/1946 tarihli ve 4988 sayılı kanunun 4 üncü maddesi hükümlerine ve tahsil durumları ile hizmet sürelerine göre bulunmaları gereken derecelerin ücret tutarları:
Bunlar sözü geçen kanuna göre yükselme müddetlerini doldurdukça kesenekleri iktisap ettikleri üst derece ücretlerinin tutarlarından alınır.Ancak bu muamele kendilerine bu kanun hükümleri dışında bir hak vermez.
Yukardaki esasa göre bulunacak derece ücretleri tutarlarından daha az ücret alanların keseneklerine bu ücretler mevcut derecelerden birisine uymuyorsa en yakın derece ücreti tutarı,iki derecenin tam ortasında ise üst derece ücreti tutarı,en aşağı derece ücreti tutarı olan 150 liradan az ise aldıkları ücretler esas tutulur.
Evvelce özel teadül ve kuruluş kanunlarına tabi bir vazifede bulunduktan sonra hizmetli kadrolarına geçenlerin keseneğe esas ücretleri,müktesep hak dereceleri ücretleri olup bu ücretler,hizmetli kadrolarında yükselme müddetlerini doldurdukça yukardaki fıkra gereğince yükseltilir.
Bu gibilerden özel teadül ve kuruluş kanunlarına tabi vazifelerde evvelce bir yükselme müddeti bulunmuş olanların hizmetli kadrolarına alınmalarında bir üst derece aylıkları keseneklerine esas tutulur.Ancak her iki şekilde de hizmetli kadroları ücretlerinin müsait bulunması şarttır.
c) Genel bütçe kanunlarına bağlı (K) ve (N) işaretli cetvellerdeki kadrolarda çalışan memur ve hizmetlilerin (b) fıkrasına göre tesbit edilecek ücretleri,
ç) Emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunduktan sonra illerin daimi komisyonu üyeliklerine seçilenlerle belediye başkanlığına seçilen veya tayin edilenlerin,kadro ödeneklerini geçmemek şartiyle son müktesep hak derecelerinin aylık veya ücret tutarları;
Bu aylık veya ücret tutarları kadro ödeneklerinden fazla bulunur ve kadro ödenekleri de 30/6/1939 tarihli ve 3656 sayılı kanunun 28/12/1946 tarihli ve 4988 sayılı kanunla değiştirilen 1 inci maddesinde yazılı aylık tutarlarından birine uymazsa en yakın üst derece aylık veya ücret tutarları;
Bunlar sözü geçen kanuna göre yükselme müddetlerini doldurdukça kesenekleri, kadro ödeneklerinin müsait olması şartiyle iktisap edecekleri üst derece aylık veya ücretlerinin tutarlarından alınır.Ancak bu muamele kendilerine bu kanun dışında,bir hak vermez.
d) Vaiz ve dersiamların ve başdağıtıcı ve hat başbakıcılarla dağıtıcı ve hat bakıcıların bütçe kanunları ile kabul edilen aylıkları tutarları;
e) (Değişik: 28/5/2003 - 4861/21 md.) Harp okulları, fakülte ve yüksek okullarda Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulanların öğrenci harçlıkları ile teğmen veya astsubay çavuş aylıkları arasındaki farkın keseneği aynı esaslara göre öğrenciler adına kurumlarınca ödenir.
Bunların 31 inci madde gereğince emeklilik müddetlerinden indirilen yılları takip eden yıla ait aylıklarından kesenek alınmaz.
Fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay veya astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini takiben muvazzaf subay veya astsubaylığa geçirilen ve bir yıllık deneme süresini başarı ile tamamlayarak Türk Silâhlı Kuvvetleri kadrolarına asil olarak atananların yüksek öğrenim süresinin fiilî hizmetlerinden sayılması nedeniyle doğacak borçlanmaya ait borç miktarı, göreve başladıkları tarihteki rütbeleri aylığının emekli keseneğine ait unsurları ve borçlanmanın yapıldığı tarihteki katsayı rakamı esas alınarak hesaplanır.
Borç miktarına ait kesenek ilgilinin aylığından kesilerek, karşılığı da kurumlarınca verilmek suretiyle, tebliğ tarihinden itibaren üç yıl içinde Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığına ödenir.
Ancak, yüksek öğrenim süresinin fiilî hizmetlerinden sayılması nedeniyle yapılacak borçlanma tahakkukunun bir yıllık deneme süresinin bitiminden itibaren altı ay içinde yapılması şarttır. Tahakkukun altı aylık sürenin bitiminden sonra yapılması durumunda, borç tahakkuku, tahakkukun yapıldığı tarihteki hükümler dikkate alınarak ukarıda
belirtilen esaslar dahilinde yapılır. Deneme süresi içerisinde veya bitiminde, Türk Silâhlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilen kişiler, yüksek öğrenim süresini borçlanamaz.
f) Açıktan tayin edilen vekillerin,kanunlarına göre,aldıkları vekillik aylık veya ücretleri tutarları;
Emeklilik hakkı tanınan vazifelerde önceden bulunanların vekil tayin edildikleri vazifelerin aylık veya ücretlerini geçmemek şartiyle müktesep hak dereceleri ve evvelki vazifelerde geçmiş müddet ile vekillik ettikleri vazifelerde geçecek müddetlere göre yükselme müdetlerini doldurdukça,bu kanun hükümleri dışında bir hak vermemek şartiyle bir üst derece aylık veya ücretleri tutarları;
g) (Değişik:17/5/1990 - 3650/1 md.) Görevden uzaklaştırılan,görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınanlardan kanunları gereğince tam veya eksik aylığa müstehak bulunanların emeklilik keseneğine esas aylık ücretlerinin yarısı;
Kanunlarına göre bu müddetler için sonradan görevlerine iade edilerek tam aylığa hak kazananların ise emeklilik keseneğine esas aylık veya ücretlerinin tamamı.
h) (Değişik: 13/11/1981-2559/2 md.) Kazanılmış hak aylık derecelerinden en çok üç aşağı dereceye kadar olan kadrolara atanan veya seçilenlerin,aylıkları genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber emeklilik keseneklerine ve kurum karşılıklarına,kazanılmış hak aylık derece ve kademeleri esas alınır. Bunlar kesenek ödedikleri derecelerin son kademesine kadar kademe ilerlemesinden yararlanırlar.Ancak,atandıkları veya seçildikleri tarihlerdeki derece ve kademe ile ilerledikleri kademe tutarları arasındaki farklara ait artış farklarının, kesenekve kurum karşılıklarının tamamı ilgililerin aylıklarından kesilir.
i) (Ek: 9/6/1952-5951/3 md; Değişik: 8/2/1954-6244/2 md.) 12 nci maddenin II işaretli fıkrasının (1) bendinde yazılı olanların emekliliğe esas olan son aylık veya ücret tutarları;
Bu kesenekler,emekliliğe esas olan son aylık veya ücretin alındığı tarihten itibaren her üç yılın hitamında bir üst derece aylık veya ücret tutarı üzerinden kesilir.Şu kadar ki,bu muamele hususi kanunlarında tanınan haklar mahfuz kalmak şartiyle kendilerine emeklilik durumları dışında terfi bakımından iki üst dereceden yukarısı için bir hak vermez.

__________________

MaXJoHNRoYaN

ALTINCI KISIM
Emekli Keseneklerinin Kesilme ve Sandığa Gönderilme Şekli

Madde 16 - Emeklilik kesenekleri kurumlarca aylık,ücret veya ödeneklerin bordrolarında gösterilir ve bunların hak sahiplerine ödenmesi sırasında kesilir.
Aylık,ücret veya ödeneklerin emanet hesaplarına alınması hak sahiplerine ödeme sayılır. Bunların 15 inci maddenin (g) fıkrasında yazılı haller dışında kanun veya hüküm ile veyahut idari,inzibati sebeplerle eksik verilmesi emekli keseneğinin eksik hesaplanmasını icabettirmez.
Talim ve manevra için rütbe ile silah altına alınan iştirakçilerden rütbeleri aylıkları,vazife aylık veya ücretlerinden fazla olanların istihkak farklarına ait emekli kesenekleri vazife aylık veya ücretlerinden kurumlarınca ve seferberlik ve harb için silah altına alınanlardan vazife aylık veya ücretleri rütbeleri aylıklarından fazla olanların istihkak farklarına ait emekli kesenekleri de,rütbeleri aylıklarını ödiyen kurumlarca kesilerek Sandığa gönderilir.

Madde 17 - (Değişik:7/5/1986 - 3284/4 md.)
Kurumlar 14 üncü maddede yazılı Sandık gelirlerinden;
a) (Değişik:13/7/1993-KHK -486/20 md.)a,b,c,ç,d fıkralarında yazılı kesenek ve karşılıkları aylık,ücret veya tahsisatın tediyesi gününü takip eden günden başlamak üzere 7 gün içinde,
b) (f) fıkrasında yazılı % 4'lerin tamamını,bütçelerinin yetkili makamlarca tasdik edildiği tarihleri takip eden aybaşlarından itibaren en çok (6) ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ve yıl içinde alınan ek tahsisatlara ait % 4'lerin tamamının da o yılın son gününü geçmemek üzere bunların alındığı tarihleri takip eden 2 ay içinde,
c) (Değişik:13/7/1993-KHK-486/20 md.)g,h,i fıkralarında yazılı olanları tahsilleri gününü takip eden günden başlamak üzere 7 gün içinde,
ç) (j) fıkrasında yazılı olanları,ilgili maddelerinde gösterilen süreler içinde.
Sandığa veya Sandık adına postaya veya bankaya yatırmaya mecburdurlar.
Gelirlerin ve tahsilatın Sandığa veya Sandık adına postaya veya bankaya yatırılmasını müteakip,kurumlar,14 üncü maddenin (f,g,h,i,k,l) fıkralarında ve 28 inci maddede yazılı gelirler için gelirin cinsini,miktarını,makbuzun tarih ve sayısını ve hangi banka veya posta idaresine yatırıldığını gösterir muhtasar bordroyu Sandığa gönderirler.
14 üncü maddenin (a,b,c,ç,d) fıkraları ile 34,38 ve 39 uncu maddelerde yazılı gelirler için,kurumlarca iştirakçilerin adı, soyadı ve emeklilik sicil numaraları ile her çeşit emeklilik kesenekleri,kurum karşılıkları,hizmet borçlanmasına ait tahsilat ve bu mahiyetteki paralar ait olduğu ay sütununda gösterilmek suretiyle her takvim yılı için iki nüsha "Şahıs Emeklilik Kesenekleri İcmal Bordrosu" düzenlenir.
Bir ay içindeki fiili ve itibari hizmet süreleri tahakkuk ettirilerek sütununa yazılır ve yıl sonunda bu Kanunda yer alan maddelere göre bu hizmetlere ait paralar hesap edilerek ayrıca kaydolunur.
Kurumlar bu bordroların,bağlı oldukları tediye merkezinin parasal mutabakatını aldıktan sonra,birinci nüshasını en geç müteakip yılın Ocak ayı sonuna kadar Sandığa veya Sandık adına postaya verirler.Bordoların ikinci nüshaları kurumlarca yıllar itibariyle arşivlenir.
Tediye merkezleri her kurumun aylık ödeme bordrosundaki kesinti sütunlarında gösterilen Sandık gelirlerinin aylık toplamını,her sayfası bir kuruma tahsis edilecek bir deftere Sandık gelirinin cinsine göre ayrı ayrı göstermek suretiyle her ay kaydederler.
Yıl sonlarında tediye merkezlerince,zımbalı olan bu defterin kurumlar itibariyle toplamları yapılır ve bundan da bir icmal bordrosu çıkarılır ve her yıl Ocak ayı sonuna kadar Sandığa veya Sandık adına postaya verilir.
İcmal sütununun altında her ay gönderilen paralara ait banka veya posta makbuzlarının gün,sayı ve muhteviyatları da gösterilir.
Sandık gelirlerini tahakkuk ettirmeyen,yukarıda yazılı süreler içinde kesmeyen veya göndermeyen kurumların ve tediye merkezlerinin tahakkuk ve ödemeyle ilgili memurları ile sorumlu muhasiplerinden bu paralar % 10 fazlasıyla birlikte ve Sandığın talebi üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre mahalli maliye teşkilatınca tahsil olunur.
Şu kadar ki,kendilerinden para cezası tahsil edilecek memur ve muhasiplerin kurumları tarafından,gecikmenin mücbir sebepler dolayısıyla vaki olduğu bildirildiği ve Sandık Yönetim Kurulunca bu husus haklı görüldüğü takdirde para cezasının tahsilinden vazgeçilir.
(ç) fıkrasında yazılı süreler içerisinde yatırılmayan Sandık gelirleri ise, kurumlarından % 30 faizi ile birlikte 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil olunur.
Kurumların bütçelerindeki ödeneğin yetmemesi veya ödenek mevcut olduğu halde mahalline ödeme emri gönderilmemesi dolayısıyla Sandık gelirlerinin zamanında gönderilmemesi halinde bu paralar % 20 gecikme zammıyla birlikte ilgili kurumdan alınır.
Yukarıda yazılı defter ve icmal bordroları Sandıkça hazırlanır.
Sandık Genel Müdürü,kurumların bu Kanunda yazılı konularda Sandığa karşı vecibelerini yerine getirip getirmediğini,mahalli en büyük amirin tefrik edeceği bir memurla birlikte müfettişleri eliyle münferiden veya yıllık çalışma programları çerçevesinde teftiş ettirebilir.
Sandık müfettişlerinin bu görevlerini yerine getirmek için isteyecekleri defter,kayıt,hesap ve'sair belgelerin ibrazı zorunludur.Bunları vermeyenler hakkında 128 inci madde hükümleri tatbik olunur.

Madde 18 - Ay başlarından sonra başka bir kurumda emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye geçen iştirakçilerden aylık,ücret veya ödeneklerini peşin alanların emekli kesenekleri,ödemeyi yapan kurumlarca,aylık veya ücretlerini ay sonlarında alanların kesenekleri de geçtikleri kurumlarca tam olarak kesilip karşılıkları ile birlikte 17 nci maddede yazılı esaslara göre Sandığa ödenir.

Madde 19 - Sandık gelirlerinin kurumlarca ödenecek kısımları için gerekli ödenekler her yıl bütçelerine tamam olarak konur.Tamam veya hiç konulmamış ödenekleri bütçeleri tasdik eden makamlar tamamlatmaya mecburdurlar.

YEDİNCİ KISIM
Sandığın Mevcutları

Madde 20 - Sandığın her çeşit menkul ve gayrimenkul malları,gelir ve alacakları Devlet mallarının hak ve rüçhanlığını haizdirler.Bunlara karşı suç işliyenler hakkında Devlet mallarına karşı suç işliyenler gibi kovuşturma yapılır.
(Değişik: 22/1/1997 - 4227/1 md.) Bunlar, emanet hesaplarında kayıtlı olanlar hariç olmak üzere Sandığın veya Sandık iştirakçileriyle Sandıktan aylık bağlananların borçları için hiçbir suretle haciz edilemeyeceği gibi, bunlar hakkında iştirakçilerle Sandıktan emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü, harp malüllüğü, dul ve yetim aylığı bağlananlar tarafından temliki tasarrufta bulunulamaz.
(Ek: 22/1/1997 - 4227/1 md.) Sandığın, mülkiyetinde bulunan veya müşterek maliki bulunduğu gayrimenkullerden, Sandık Yönetim Kurulunca belirlenecek ve Maliye Bakanlığınca onaylanacak olanlar, üzerinde varsa diğer malikler ile de anlaşarak, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundaki şartlar aranmaksızın, Sandığın talebi üzerine, 20 gün içinde tapu sicil müdürlüklerince tapuda, kat mülkiyeti kütüğüne bağımsız bölümler halinde tescil edilir. Bu işlemin yapılması sırasında, kat mülkiyetine geçiş için, kadastro müdürlüğünce zemindeki fiili durumu tespit eden plan, vaziyet planı sayılır ve anılan Kanunun 12 nci maddesinin (b) bendinde yazılı fotoğrafın Kurum temsilcisine tasdik edilmesi yeterli görülür ve başkaca bir belge aranmaz.
(Ek: 22/1/1997 - 4227/1 md; İptal Ana.Mah.nin 20/5/1997 tarih ve E.1997/36, K.1997/52 sayılı kararı)

Madde 21 - Sandığın her çeşit menkul ve gayrimenkul malları ile hak,gelir ve alacakları ve muameleleri ve bunların tahakkuk, tahsil ve ödemelerine ait kağıt, makbuz ve ilanlar her çeşit vergi,resim ve harçlardan muaftır.

Madde 22 - (Değişik:3/3/1954-6311/8 md.)
Sandığın ihtiyatları normal ve belli ihtiyaçlar için serbest bulundurulması lazımgelen miktarlar çıkarıldıktan sonra kalanı;
---------------------
(1) Anayasa Mahkemesinin 20/5/1997 tarih ve E.1997/36., K.1997/5 Sayılı Kararı ile bu fıkranın birinci cümlesinin yürürlüğünün durdurulmasına Karar verilmiştir. (R.G.: 23/5/1997-22997)

I - Mütehavvil gelirli kıymetlerden:
a) % 40 ı geçmemek üzere iktisaden inkişafa mazhar olan en uygun yerlerde ve en fazla varidat temin edecek şekilde ve belediye hudutları içinde satın alınacak veya yaptırılacak gayrimenkullere;
b) (Değişik:12/6/1957-7003/1 md.) Yüzde kırkı geçmemek üzere;
1 - Sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası Devlete ait olan kurumların veya bu kurumlarca sermayesine iştirak olunan sermaye şirketlerine veya bu kurum ve şirketlerle müştereken girişilecek teşebbüslere,
2 - Memleket ekonomisinin inkişafına müessir ve sandık plasmanları bakımından da emin ve istifadeli olmak ve önceden İcra Vekilleri Heyetinden müsaade istihsal edilmek kaydiyle,hususi sermaye ile kurulmuş sermaye şirketlerinin aksiyonlarına veya bu şirketlerle ve diğer müteşebbislerle müştereken girişilecek teşebbüslere;
II - Sabit gelirli kıymetlerden:
c) (Değişik:7/5/1986-3284/5 md.) Devlet bono ve tahvilleri ile kamu yatırımları gelir ortaklığı senetlerine;
ç) (b) fıkrasında yazılı şirketlerle Devlet sermayesiyle kurulmuş olan teşekküllerin veya milli bankaların obligasyonlarına;
d) (Değişik:7/5/1986-3284/5 md.) Faiz haddi yürürlükteki mevzuata göre en yüksek seviyede olmak şartıyla vadeli ve vadesiz mevduat şeklinde milli bankalara;
Yatırılmak üzere İdare Meclisince hazırlanıp Maliye Vekaletince tasdik olunacak en çok (5) yıllık ve lüzum ve ihtiyaçlara göre aynı usulle değiştirilebilen bir yatırım planı dairesinde işletilir.Yatırımlar bu plana göre İdare Meclisi karariyle yapılır.
e) (Ek:25/4/1967 - 855/1 md.) (1) işaretli bendin (a) fıkrasında sözü edilen taşınmaz mallardan turistik mahiyette bulunanlar,belediye hudutları dışında da tesis olunabilir.

Madde 23 - (Değişik:7/5/1986-3284/6 md.)
Sandığın her yıl;bütçesine konulacak ödenekten iki iştirakçinin kefaletiyle ve Sandığa tabi veya diğer sosyal güvenlik kurumlarına prim ödemek suretiyle geçen sürelerinin toplamı en az beş yıl olan istirakçilere,faiz haddi % 5'ten aşağı olmamak üzere borç para verilebilir.
Verilecek borcun miktarı iştirakçilerin aylık veya ücretlerinin 3 katını geçemez.Verilen borç para en çok iki yıl içinde geri alınır.
Verilen borç para, iştirakçilerin mensup oldukları kurumlar tarafından, Sandıkça gönderilen ve bir kayıt sistemi ile borç bitinceye kadar muhafaza edilecek olan mektuplardaki miktarlara göre,ilgililerin borç aldıkları ayı takip eden aybaşından itibaren aylıklarından gerekli kesinti yapılarak ad ve soyadları ile emeklilik sicil numaraları da doğru ve tam olarak kaydolunmak suretiyle düzenlenecek tahsilat bordroları ile bağlı bulundukları saymanlıklar tarafından ilgili bankalar vasıtasıyla Sandığa gönderilir.
Değişik:13/7/1993-KHK-486/21 md.)Her ay başında yapılan borç para kesintileri toplamı saymanlıklar tarafından en geç 7 gün içinde tahsilat bordroları ile birlikte Sandık adına bankaya intikal ettirilir.Bankaca ekstrelerle birlikte Sandığa gönderilir. Kesilen borç para taksitlerini bu süre içinde ilgili bankalara intikal ettirmeyen saymanlıkların bu işle görevli memurlarından,Sandığın talebi üzerine ,ilgili bankalara yatırılacak para miktarı üzerinden %30 faiz kurumlarca tahsil edilir ve Sandığa gönderilir.Bu faiz,ödemeyenlerden Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre mahalli maliye teşkilatınca tahsil edilir.
Borcun tamamını ödemeden emekli,adi malul,vazife veya harp malulü ve er vazife malulü olanların kendilerine,ölenlerin dul ve yetimlerine veya kanuni mirasçılarına ödenecek emekli ikramiyesinden borç artıkları def'aten, ikramiyelerinin borç artıklarını karşılamaması halinde Sandıkça veya diğer sosyal güvenlik kuruluşlarınca bunlara ödenecek aylıklardan taksitler halinde veya yapılacak toptan ödeme veyahut sair adlarla ödenecek toplu paralardan def'aten tahsil edilir.
Sandıktan borç para almış bulunanlara kefil olmuş iştirakçilerden borcun tahsili cihetine gidilmesi hallerinde de yukarıdaki hükümler uygulanır.
Borç vermeye ait diğer hususlar yönetmelikte belirtilir.

Madde 24 - (Mülga: 3/3/1954 - 6311/19 md.)

Madde 25 - (Değişik: 7/5/1986 - 3284/7 md.) Sandık ihtiyacı için gayrimenkuller Yönetim Kurulu Kararı ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile satın alınabilir, yaptırılabilir veya kanunla sandığa verilen görevlerin ifası için gerekli görülen yerlerde Sandıkça kamulaştırılabilir.
22 nci maddede belirtilen gayrimenkuller de yukarıdaki fıkra hükümlerine tabidir.

SEKİZİNCİ KISIM
Hesap İşleri

Madde 26 - Sandık sermayelerinin çeşitleri ve gelirlerinin, bunlardan hangilerine kaydedileceği,ödemelerin hangilerinden yapılacağı ve Sandığın iş ve ihtiyacına uygun bilanço şekli Umumi Murakabe Heyetinin de düşüncesi alınarak yönetmelik ile belirtilir.

Madde 27 - Genel Kurul tarafından tasvip edilen bilanço ile kar ve zarar hesabına göre belirecek safi kar,sermaye hesaplarına geçirilir.

Madde 28 - Sandığın her yıl kati mizanına göre tahakkuk edecek yönetim giderleri,o yıl içinde 14 üncü maddenin (d) fıkrası gereğince,ödedikleri karşılıklar nispetinde kurumlar adına borç kaydedilir.Ve bu borçlar kurumlarca en geç mütaakıp yılın Haziran ayı sonuna kadar Sandığa ödenir.

(Ek: 3/3/1954 - 6311/10 md.) Şu kadar ki,Umumi Murakabe Heyeti için Sandık idare masraflarından bir hisse ayrılmıyacağı gibi mezkür heyetin masraflarına da Sandıkça iştirak edilmez.

Madde 29 - Maliye Bakanı en az 5 yılda bir defa,harb halinde,harbin sona erdiği tarihten itibaren en çok 6 ay içinde Sandığın mali durumunu ve bu kanunla kabul edilen çeşitli ödemeleri her cihetten,biri aktüer olmak üzere,teknik uzmanlara inceletmeye mecburdur.
İnceletmeler sonunda Sandığın mali durumunun sağlamlaştırılması ve geleceğinin zarardan korunması için bu kanun hükümlerinde değişiklik yapılması gerekli görülürse, Maliye Bakanının teklifi üzerine hükümetçe kararlaştırılarak bir kanun tasarısı ile Büyük Millet Meclisine arzolunur.
İlk inceleme üç yıl içinda aktüerlere yaptırılır.

DOKUZUNCU KISIM
Bu Kanunla Tanınan Hakların Başlangıcı

Madde 30 - İştirakçilere bu kanunun 13 üncü maddesi ile tanınan haklar, durumlarına göre 14 üncü maddenin (a) veya (b) fıkraları gereğince ilk alınan keseneklerin ilgili bulunduğu ay başından başlar.

__________________

MaXJoHNRoYaN

ONUNCU KISIM
Fiili Hizmet Müddeti

Madde 31 - Fiili hizmet müddeti,iştirakçinin 30 uncu madde gereğince bu kanunla tanınan haklardan faydalanmıya başladığı tarihten itibaren tam kesenek vermek suretiyle geçirdiği müddettir.
Ay başlarından sonra vazifeden ayrılanlar için ayrıldıkları ayın tamamı fiili hizmet müddeti sayılır.
13/11/1943 tarihli ve 4489 sayılı kanun gereğince aylıksız geçen izin müddetlerinin fiili hizmet müddeti sayılması,bunlar için son aylık veya ücret, yükselme yapılmış ise,yükselen aylık veya ücret üzerinden 14 üncü maddenin (a) ve (c) fıkraları gereğince her aya ait keseneğin ilgililer tarafından 17 nci maddenin (a) fıkrasında yazılı müddet içinde Sandığa gönderilmesine bağlıdır. (1)
-----------------------
(1) 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 108. maddesine göre ücretsiz izin alanların ücretsiz izinli olarak geçen sürelerinin hizmetten sayılması konusunda 30/12/1982 tarih ve 2771 Sayılı Kanuna bakınız.
926 Sayılı Kanuna 29/7/1983 tarih ve 2870 Sayılı Kanunla eklenen Ek 20 nci madde ile kadın subay ve memurların ücretsiz izinli geçen sürelerin bazı şartlarla hizmetten sayılması hakkı getirilmiştir.

Bu takdirde bunların karşılıkları,Sandığın bildirimi üzerine,kurumlarca ödenir.
Ancak sözü geçen kanunun 2 nci maddesinin (a) fıkrası gereğince bunlardan başarı ile dönemiyenlerin bu müddetleri fiili hizmet müddeti sayılmaz.

(Değişik:28/5/2003 - 4861/22 md.) Harp okulları, fakülte ve yüksek okullar ile astsubay meslek yüksek okullarında sınıfını geçemeyen Türk Silâhlı Kuvvetleri mensubu askerî öğrencilerin, fazla öğrenim yılları fiilî hizmet müddetlerinden indirilir. Fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokullarında kendi hesabına okuduktan sonra muvazzaf subay veya astsubay nasbedilen veya askerlik hizmetini takiben muvazzaf subay veya astsubaylığa geçirilenlerin, normal süreyi aşan öğrenim süreleri fiilî hizmet müddetinden sayılmaz.
(Değişik:28/5/2003 - 4861/22 md.) Bu okulları tamamlayamayarak ayrılanların ve fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra astsubay nasbedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulanlardan bu eğitimi tamamlayamayarak ayrılanların buralarda geçen öğrenim ve eğitim müddetleri fiilî
hizmet müddeti sayılmaz.
Er olarak silah altına alınan iştirakçilerin eksik aylık veya ücret almak suretiyle geçen müddetleri bu aylık veya ücretlerinin tamamı üzerinden kesenek ve karşılıkları alınmak suretiyle,fiili hizmet müddeti sayılır.

(Değişik: 17/5/1990-3650/2 md.) 15 inci maddenin (g) fıkrasının birinci bendinde yazılı olanların fiili hizmet müddetleri yarım hesaplanır.

Madde 32 - İştirakçilerin; bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aşağıda yazılı vazifelerde geçen fiili hizmet müddetlerinin her yılı için hizalarında gösterilen müddetler eklenir:

IstirakçilerHizmetin geçtigi yerler Eklenecek müddetler aya) Muvazzaf, yedek ve gedikli subaylarla askeri memur ve gedikli erbaslarin (1)Cumhuriyet ordusu kadrolarına3b) Degisik:4/4/1995-4104/1 md.) Asaleti onaylanmis olmak sartiyla Adaylikta geçirilen süreler dahil polis, komiser yardimcisi, komiser, baskomiser, emniyet amiri,emniyet müdürleri ile bu ve daha yukari maas ve derecelerdeki emniyet mensuplarinin (2)Emniyet ve polis mesleginde3(1) 24/6/1965 tarih ve 635 Sayili Kanununun 26 nci maddesi ile uzman jandarmalarin ve 18/3/1986 tarih ve 3269 Sayili Kanunun 17 nci maddesi ile de uzman erbaslarin bu fikradan faydalanmalari saglanmistir.
(2) 22/7/1965 tarih ve 644 Sayili Mülga Kanunla MIT kadrosuna dahil emniyet müfettisi,emniyet müfettis yardimcilari ve dedektiflerin bu fikradan faydalan-
malari saglanmis; 1/11/1983 tarih ve 2937 Sayili Kanunun 31 inci maddesiyle de MIT fiili kadrosuna dahil olup, halen çalisan memurlarin teskilatta geçen sürelerine, yilda üç aylik fiili hizmet süresi zammi eklenecegi hükme baglanmistir. c) Lokomotif,makinist ve atesçilerinin;Lokomotif üzerinde6ç) Gemi atesçi ve kömürcüleriyle dalgiçlarin;Denizde6d) Atelye,fabrika,havuz ve depolarda çalisanlarin;I - Çelik demir ve pirinç döküm islerinde;
II - Zehirli, boğucu gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren başka işlerde;
III- Patlayici maddeler yapilmasinda;
IV - Lokomotif ve gemi kazanlarinin onarilmasi ve temizlenmesi islerinde;
V - Gemilerin (Sintine) lerinde ve (Dabilbotom) gibi kapali sarniçlar içindeki raspa ve boya islerinde;
VI - Oksijen, elektrik kaynagi, keski, tabanca ile perçin, takim sertlestirilmesi ve kum püskürt me suretiyle raspa işlerinde;
6

e) Maden istihsalinde çalisanlarin;Toprak altinda maden çıkartma işlerinde6f) (Ek:11/3/1954-6388/3 md.) Devlet Tiyatrosu sanatkarlarininDevlet Tiyatrosu sanatkarlığında3g) (Ek:1/9/1956-6842/1 md; Degisik: 1/6/1967-875/1 md.) Tarim Bakanligi Zirai Mücadele ve Karantina Teskilati ile Veteriner Teskilatinda vazife gören memur ve hizmetlilerinZirai Mücadele ve zirai karantina teknik ve idari isleri ile salgin, bulasici, paraziter hayvan hastaliklariyle mücadele islerinde2h) (Ek: 19/9/1972-1621/1 md.) Meslegi olan ve bu sebeple röntgen, radyum ve benzeri iyonizan radyasyonlarla bilfiil çalisan tabip, teknisyen, saglik memuru, radyasyon fizikçisi ve teknisyeni ve iyonizan radyasyonla yine bilfiil çalisan bilümum personel ve yardimcilariMeslegi icabi röntgen, radyum ve benzeri iyonizan radyasyon laboratuvarlarinda3Yukardaki fıkra kapsamına giren iştirakçilerin fiili hizmetlerine eklenecek müddet, 5434 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra görevde bulunup da, o zamandanberi iyonizan radyasyon laboratuvarlarında bilfiil çalışmış olanların emeklilik işlemlerinde uygulanır. I) (Ek: 11/8/1977-2098/2 md.)
I. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda haber hizmetini yapan ve yürüten Daire Başkanı, Müdür, Müdür Yardımcısı, Şef, muhabir, redaktör spiker, redaktör, mütercim, kameraman, fotoğrafçı, ışıkçı, sesci, teknisyen, teleks operatörü


Türkiye Radyo- TV Kurumu haber hizmetlerinde
3ayYukaridaki fikra kapsamina giren istirakçilerin fiili hizmetlerine eklenecek süre, 359 sayili TRT Kanununun yürürlüge girdigi tarihten sonra Kurumun haber hizmetlerinde bilfiil çalismis olanlarin emeklilik islemlerinde uygulanir. II. Basin karti yönetmeligine göre basin karti sahibi olmak suretiyle gazetecik yapanlardan memurluga girip de, meslekleriyle ilgili görevlerde istihdam edilenlerBasin müsavirleri3 ayYukarki (c,ç,d,e) fikralarinda gösterilen vazifelerde bir yil içindeki çalisma saatlerinin her sekiz saati bir gün hesaplanir.
Yillik çalisma saatleri toplaminin ay kesirleri tam ay sayilir.
-----------------------------
(1) 25/3/1957 tarih ve 6940 Sayili Kanunun 21 inci maddesi ile Cumhurbaskanligi Senfoni Orkestrasinin yabanci olmayan Sef ve Üyelerinin bu fikradan fayda-
lanmalari saglanmistir.
a) fıkrasında yazılı olanlardan mütaakıp fıkralarda gösterilen hizmetler de çalışanlar yalnız (a) fıkrasında yazılı fiili hizmet müddeti zamlarından faydalanırlar.
Madde 33 - 32 nci maddede gösterilen vazifelere yıl başından sonra girenlerin fiili hizmet müddet zamları, girdikleri ay hariç olmak üzere,o yılın geri kalan ayları için ve yıl sonundan önce ayrılanların fiili hizmet müddeti zamları da,ayrıldıkları ay da dahil olmak üzere, yılın geçmiş ayları için hesaplanır.
(Değişik: 8/7/1971-1425/4 md.) Fiili hizmet müddeti zamları,emeklilik muamelerinde fiili hizmet sayılır.Bu zamların toplamı 8 yılı geçemez.Lokomotif makinist ve ateşçileri 8 yıl kaydına tabi değildir.
Madde 34 - Kurumlar,iştirakçilerin fiili hizmet müddeti zammı yapılmasını gerektiren vazifelerdeki yıllık çalışma müddetlerini ve yapılacak zamları gösteren izahlı cetvelleri,yıl sonlarından itibaren 3 ay içinde Sandığa göndermeye mecburdurlar.
Bunlar için ilgililerden ayrıca kesenek alınmayıp o yıldaki son aylık veya ücretleri üzerinden eklenecek müddete ait istihkakları toplamının % 10'u, yarısı kesenek ve yarısı karşılık sayılmak üzere; kurumlar tarafından yukarda yazılı cetvellerle birlikte Sandığa gönderilir.(1)
----------------------
(1) 24/12/1880 tarih ve 2363 Sayılı Kanunla kesenek oranı % 10'a, kurum karşılığı oranı % 18'e çıkarılmış,aynı Kanunla eklenen Ek Madde 1 ile (Teselsülü sağlamak için numarası "Ek madde 38" olarak değiştirilmiştir.) kesenek ve karşılık toplamını ifade eden oranlar "Kesenek ve karşılık toplamları" olarak değiştirilmiştir.7/5/1986 ve 3284 sayılı Kanunla da kesenek oranları, % 12, karşılık oranı ise % 20 olarak değiştirilmiştir.

ON BİRİNCİ KISIM
İtibari Hizmet Müddeti

Madde 35 - İtibari hizmet müddeti, bu kanun gereğince bağlanacak aylıklar ve yapılacak kesenek iadesi ve toptan ödemelerin hesabında fiili hizmet müddetlerine eklenen müddettir.

Madde 36 - (Değişik: 18/1/1979-2177/1 md.)
İştirakçilerin bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aşağıda yazılı görevlerde geçen fiili hizmet sürelerinin (zamlar hariç) her yıl için fıkralarında gösterilen itibari hizmet süreleri eklenir;
A) Muvazzaf ve yedek subay, astsubay, uzman jandarma çavuş ve uzman erbaşlardan:
a) Harbi doğuran genel ve kısmi seferberliğe katılanların, harbin ilanından seferberliğin bitim tarihine,
b) Seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan birliklerdegörevli olanların,çarpışmaların başlangıcından seferberliğin sona erdiği tarihe,
c) Harp veya seferberlik ilan edilmeden,Anayasanın 66 ncı maddesi veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası andlaşmalar uyarınca, yabancı ülkelere gönderilen Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapanların,çarpışma meydana gelmesi halinde çarpışmanın başlangıcından bitimine veya Türkiye'ye dönüş tarihine kadar geçen fiili hizmet sürelerinin (bu tarihlerden sonra devam eden tutsaklık süreleri dahil) bir katı;
B) Kanunları gereğince aylıkları ödenmek suretiyle,kurumları ile ilgileri kesilmeyerek,(A)fıkrasının(a),(b),(c)bentlerinde yazılı hareketlerde sivil iştirakçi, er veya erbas olarak katilanlarin, bu durumlarda geçen fiili hizmet sürelerinin (bu tarihlerden sonra devam eden tutsaklik süreleri dahil) bir kati;
C) Harp halinde düsmana tutsak düsen veya düsman tarafindan enterne edilen istirakçilerden kanunlari geregince, ayliklari ödenmek suretiyle, kurumlari ile ilgileri kesilmeyenlerin,bu durumlarda geçen fiili hizmet sürelerinin bir kati;
Yukaridaki yazili itibari hizmet süreleri 3 aydan az ve toplami 5 yildan fazla olamaz.

Madde 37 - (Degisik: 23/6/1983-2852/1 md)
Pilot olan ve olmayan Türk Silahli Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanligi dahil) uçuculari ile Devlet Havayollari Genel Müdürlügü uçucu personelinin uçucu olarak; denizaltici,dalgiç,kurbaga adam ve parasütçü subay,yedek subay ve astsubaylarin denizaltici,dalgiç,kurbaga adam ve parasütçü olarak görevlerinde geçirdikleri fiili hizmet müddetlerinin her yili için 32 nci maddenin (a) fikrasi ile 36 nci maddenin (a),(b) fikralarinda gösterilen fiili ve itibari hizmet müddetleri zamlari disinda ayrica 6 ay itibari hizmet müddeti eklenir.(1)

Madde 38 - Müddet tahdidine ait hükmü hariç olmak üzere 33 üncü madde ile 34 üncü maddenin hükümleri 36 ve 37 nci maddelerde yazili itibari hizmet müddeti
zamlari hakkinda da uygunlanir.

__________________

MaXJoHNRoYaN

ON IKINCI KISIM
Emekli Ayligi Baglanacak Haller

Madde 39 - Emekli ayligi asagidaki hallerde baglanir:
a) Cumhurbaskanliginda bulunanlarin bu yerlerden ayrilislarinda istekleri üzerine;
b) (Degisik: 25/8/1999-4447/23 md.) 25 fiili hizmet yilini dolduran istirakçilerden kadin ise 58, erkek ise 60 yasini dolduranlarin istekleri üzerine,
Seçilmis belediye reisleri ve vilayetlerin daimi komisyon azalari hariç olmak üzere,30 hizmet yilini tamamlamis olanlar kurumlarinca lüzum görüldügünde yas kaydi aranmaksizin re'sen, Ceza bakimindan takibat veya muhakemeleri yapilmakta olanlardan bu durumda bulunanlarin istekleri takibat veya muhakemeleri sonuna birakilir.
Subay ve askeri memurlarla gedikli subay ve gedikli erbaslarin harbe hazirlik devresinde istekleriyle emekliye ayrilma muameleleri,durumun aydinlanmasina ve tehlikenin geçmesine kadar geri birakilabilir.Bu devrenin basladigi ve bittigi tarihler Icra Vekilleri Heyetince tesbit edilir.(2)

(Dördüncü fikra mülga: 7/2/1969- 1101/2 md.)

(Besinci fikra iptal: Anayasa Mah.nin 30/1/1963 tarih ve E.1962/262, K. 1963/21 Sayili Karari ile.)
--------------------------------
(1) 28/2/1985 tarih ve 3160 Sayili Emniyet Teskilati Uçus Hizmetleri Tazminat Kanununun 15 inci maddesi geregince Emniyet Genel Müdürlügü uçucu personeli de ayni haktan yararlanir.
(2)(a)Bu bendin ikinci fikrasindaki 25 yillik süre,28/2/1959 tarih ve 7242 Sayili Kanunla 30 yil olarak degistirilmis ve metne islenmistir.
(b) Bu bendin üçüncü fikrasinin, 30/5/1963 tarih ve 241 Sayili Kanunun yürürlüge girdigi 8/6/1963 tarihinden itibaren hükmü ve uygulama imkani kalmamistir.
c) (Değişik: 25/8/1999 - 4447/23 md.) İştirakçilerden 40 ıncı madde gereğince haklarında yaş haddi hükümleri uygulanacak olanlar kurumlarınca re'sen veya (61) yaşını doldurduklarında istekleri üzerine;
ç) (Değişik:25/8/1999-4447/23 md.) 87 nci maddenin (a,b,c,d,e,g,h,i,j ve m) fıkralarında gösterilenlerden 25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını dolduranların istekleri üzerine,
d) (Değişik: 25/8/1999 - 4447/23 md.) 88 inci madde gereğince emekli kesenekleri geri verilememiş olanların (61) yaşını doldurmalarında istekleri üzerine ve (b) fıkrasındaki durumda iseler re'sen;
e) Subay ve askeri memurlarla, gedikli subay ve gedikli erbaşların ahlak noktasından hüküm ile veya yetersizlik veya disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askeri mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca resen;
f) (e) fıkrasında yazılı olanlar dışındakiler ahlak ve yetersizlik sebeblerinden dolayı yönetmeliğine göre sicilleri üzerine kurumlarınca resen;
g) (Değişik: 9/7/1953-6122/1 md.) Belediye reisleri ile vilayetlerin daimi komisyonu azalarının bu yerlerde iken (b) fıkrasında yazılı duruma girmelerinde istekleri üzerine;
h) (Ek: 3/7/1975-1922/1 md.; Mülga: 20/2/1992 - 3774/6 Md.)
i) (Ek: 3/7/1975-1922/1 md.; Mülga: 20/2/1992 - 3774/6 Md.)
j) (Ek: 13/11/1981-2559/3 md.) Sakatlıkları sebebiyle ilgili mevzuat uyarınca göreve alınanlardan en az 15 yıl fiili hizmeti bulunanların istekleri üzerine;
k) (Ek: 13/6/1994-KHK-546/1 md.;İptal:Ana.Mah.'nin 21/7/1994 tarih ve E.1994/67, K.1994/64-2 sayılı Kararı ile)
Değişik paragraf - (Değişik:25/8/1999 - 4447/23 md.) Emekli aylığı bağlanabilmesi için yukardaki (c ve d) fıkralarında yazılı hallerde ilgililerin fiili hizmet müddetlerinin 15 yılı,(e ve f) fıkralarında yazılı hallerde de 25 yılı doldurmuş olmaları şarttır. (b) fıkrasının ikinci paragrafı ile (27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu gereğince kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilenler hariç) (d,e ve f) fıkraları kapsamına girenlere 61 yaşını doldurmadan emekli aylığı bağlanmaz.

(Ek:23/9/1983-2898/2 md.; Mülga: 20/2/1992 - 3774/6 Md.)
(Ek: 25/8/1999 - 4447/23 md.) (b) ve (ç) fıkralarında gösterilenlerden 32 nci madde gereğince fiili hizmet sürelerine zam yapılanların yaş hadlerinden; eklenilen bu sürenin üç yıldan çok olmamak üzere yarısı indirilir.
ON ÜÇÜNCÜ KISIM
Yaş Hadleri

Madde 40 - (Değişik birinci fıkra: 3/4/2003-4839/2 md.) İştirakçilerin görevleri ile ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi 61 yaşını doldurdukları tarihtir. 61 yaşını
dolduranların açıktan veya naklen tayinleri yapılamaz. Ancak, personel kanunlarındaki yaş hadlerine ilişkin hükümler ile 43 üncü madde hükmü saklıdır. (1)
a) (Değişik: 3/4/2003-4839/2 md.) 6400 ve daha yukarı ek göstergeli görevlere müşterek kararname veya Bakanlar Kurulu kararı ile atanmış olup, bu görevleri fiilen
yürütmekte olanlardan görevin önem, sorumluluk ve niteliği itibarıyla hizmetine ihtiyaç duyulup görevinde kalmalarında fayda görülenlerin yaş hadleri, Bakanlar Kurulu kararı ile 65 yaşını doldurdukları tarihi geçmemek üzere uzatılabilir.
b) (Değişik: 3/4/2003-4839/2 md.) Üniversite öğretim üyelerinin görevleri ile ilişkilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi 67 yaşını doldurdukları tarihtir. (1)
----------------------------
(1) Anayasa Mahkemesinin 8/5/2003 tarihli ve E.:2003/31, K.:2003/3 (Yürürlüğü Durdurma) sayılı Kararı ile Esas hakkında karar verilinceye kadar birinci fıkranın ve
(a) bendinin yürürlüğü durdurulmuştur.
c) (Mülga: 28/4/1982-2665/6 md.)
ç) (Değişik: 6/2/1959-7198/1 md.) Aşağıda yazılı olanların yaş hadleri,hizalarında gösterilen yaşları doldurdukları tarihlerdir:
I - Subay ve askeri memur ve gedikliler:
1 - Asteğmen, teğmen ve üstteğmenler 41
2 - Yüzbaşı, kıdemli yüzbaşı ve önyüzbaşılar 46
3 - Binbaşılar 52
4 - Yarbaylar 55
5 - Albaylar (Değişik: 12/12/1980-2358/1 md.) 60
6 - Tuğ ve Tümgeneral ve amiraller (Değişik: 12/12/1980 2358/1 md.) 62
7 - Kor ve organeraller ve amiraller 65
8 - Mareşal ve büyük amiraller 68
9 - 6, 7 ve 8 inci sınıf askeri memurlarla memur yardımcıları ve askeri hastabakıcı hemşireler 55
10 - Daha yukarı sınıflardaki askeri memurlar 60
11 - Gedikli subaylar 52
12 - Gedikli çavuşlar (Astsubay çavuşlar) 43
13 - Gedikli üstçavuşlar (Astsubay üstçavuşlar 46
14 - Gedikli başçavuşlar (Astsubay başçavuşlar) 49
15 - Başgedikliler (Astsubay kıdemli başçavuşlar) 55

II- Emniyet mensupları:
1 - Her derecedeki emniyet müdürleri ve emniyet ve polis müfettişleri 60
2 - Emniyet müfettiş yardımcıları ve emniyet amirleri 58
3 - Başkomiser, komiser ve komiser yardımcıları 56
4 - Polis memurları 52

III- Gümrük koruma mensupları:
1 - Gümrük koruma memurları 50
2 - Gümrük koruma kısım amirleri 55

IV - Posta, telgraf ve telefon hat başbakıcı ve başdağıtıcıları ile hat bakıcıları ve dağıtıcıları 55

V - (Ek: 13/6/1994-KHK-5446/2 md.;İptal:Ana.Mah.`nin 21/7/1994 tarih ve E.1994/67, K.1994/64-2 sayılı Kararı ile ; Yeniden Düzenleme : 16/2/1995 -4069/1 md.) Milli İstihbarat Teşkilatı kadrolarındaki kadro karşılığı sözleşmeli çalıştırılanlar dahil memurlardan:
1.Müsteşar Yardımcısı,Başkan,Hukuk Müşaviri,Öğretim Kurulu Başkanı,Başkan Yardımcısı,Hukuk Müşavir Başyardımcısı, Müşavir, Başmüfettiş,Öğretim Kurulu Üyesi,Başmüşavir 60
2.Daire Başkanı,Hukuk Müşavir 1 inci Sınıf Yardımcısı, Başmüfettiş,Öğretim Üyesi,Müşavir 58
3. 1 inci Sınıf İstihbarat Uzmanı,1 inci Sınıf Uzman,Hukuk Müşaviri 1 inci Sınıf Yardımcısı,Müfettiş,Öğretim Üyesi, Müşavir, Savunma Sekreteri,Daire Başkan Yardımcısı,Öğretim Üyesi Yardımcısı 56
4. 2 nci Sınıf İstihbarat Uzmanı,2 nci Sınıf Uzman, Hukuk Müşavir 2 nci Sınıf Yardımcısı,Müfettiş Yardımcısı, Öğretim Üyesi Yardımcısı 54
5. Diğer kadrodakiler 52
(Değişik : 16/2/1995 - 4069/1 md.)
Yukarıdaki (ç) fıkrasının (III) ve (IV) işaretli bendlerinde gösterilenlerden vazifelerinde kalmaları faydalı görülenlerin yaş hadleri,ilgili bakanlarca (V) işaretli bendinde gösterilenlerin yaş hadleri de atamaya yetkili amir tarafından birer yıllık müddetlerle beş yıl uzatılabilir.
d) (Değişik: 3/4/2003-4839/2 md.) (a) bendinde belirtilen görevlere 61 yaşını, (b) bendinde belirtilen görevlere 67 yaşını ve (ç) bendinde belirtilen görevlere de hizalarında gösterilen yaş hadlerini doldurmuş bulunanlar açıktan veya naklen tayin edilemezler. (1)
------------------------
(1) Anayasa Mahkemesinin 8/5/2003 tarihli ve E.:2003/31, K.:2003/3 (Yürürlüğü Durdurma) sayılı Kararı ile Esas hakkında karar verilinceye kadar bentte geçen" (a) bendinde belirtilen görevlere 61 yaşını..." bölümünün yürürlüğü durdurulmuştur.

e) (Değişik: 15/4/1987-3356/1 md.) Seferin gereği olarak lüzum görüldüğü takdirde;
I - Subayların:
1 - Tabip, veteriner, eczacı, kimyager ve diş tabipleri ile mühendis ve deniz subaylarının binbaşı ve daha aşağı rütbeleri 57 yaşına kadar (57 yaş dahil),
2 - Diğer sınıf subaylarının yukarıda gösterilen yaşlara kadar,
3 - 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine göre astsubaylıktan subaylığa geçirilenler ise aynı Kanunda belirtilen yaş hadlerine kadar,
II - Astsubayların:
Yukarıda gösterilen yaşlardan (5) yıl yaşlı olanları,
Sağlık durumları elverişli olanların en gençlerinden başlayarak orduya alınabilirler.
f) (Ek: 8/6/1959-7333/1 md; Mülga:27/7/1967-926/208 md.)

ON DÖRDÜNCÜ KISIM
Emekli Aylığı

Madde 41 - (Değişik: 23/9/1983-2898/3 md.)
a) Emekli, adi malullük ve vazife malullüğü aylıklarının hesaplanmasında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43 üncü maddesinde yer alan gösterge tablosu ve personel kanunlarındaki ek göstergeler esas alınır.
b) Emekli, adi malullük ve vazife malullügü ayliklari,(a) fikrasina göre tespit edilen rakamlarin her yil Bütçe Kanununda tespit edilen katsayi ile çarpilmasi sonunda bulunacak tutarin fiili ve itibari hizmet toplami 25 yil olanlara % 75`i,25 yildan az olanlara her tam yil için % 1 eksigi, fazla olanlara da her tam yil için % 1 fazlasi üzerinden baglanir.
Fiili ve itibari hizmet toplamindaki ay kesirleri tam ay sayilir.Yil kesirlerinin her ayi için emekli ayligi baglanmasina esas aylik tutarinin % 1`inin 12` de biri emekli ayligina ayrica eklenir.
Baglanacak ayliklarin toplami,emekli ve adi malullük ayliklarinda emekli ayligi baglanmasina esas ayliklarinin % 100`ünü geçemez. Vazife malullügü ayliklari hakkinda bu tahdit uygunlanmaz.

Madde 42 - (Degisik: 29/11/1984- KHK 243/48 md.)
Cumhurbaskanliginda bulunduktan sonra herhangi bir sebep ve suretle ayrilanlara veya bu makamlarda iken 39 uncu maddenin (b) fikrasinda yazili duruma girenlere,Cumhurbaskanina ödenmekte olan aylik ödenegin yüzde kirki emekli ayligi olarak baglanir.Bu ayliklar ödendikçe faturasi karsiliginda Hazineden alinir.

Madde 43 - Emeklilik hakki taninan vazifelerde bulunduktan sonra belediye baskanligina ve illerin daimi komisyonu üyeliklerine seçilmis veya seçilecekler bu vazifelerde bulunmakta iken emekliye ayrilma hakkini kazandiklarinda veya(61) yasini doldurduklarinda emekliye ayrilma istekleri yerine getirilmekle beraber vazifelerinde birakilirlar.

ON BESINCI KISIM
Malüllük

Madde 44 - Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarinda hasil olan arizalar veya düçar olduklari tedavisi imkansiz hastaliklar yüzünden vazifelerini yapamiyacak duruma giren istirakçilere (Malül) denir ve haklarinda bu kanunun malüllüge ait hükümleri uygulanir.
(Degisik:28/6/2001-4699/25 md.)Su kadar ki, bunlar yazi ile istedikleri takdirde haklarinda bu Kanun hükümleri uygulanmaksizin malûllüklerinin mani olmadigi baska vazife ve siniflara nakil suretiyle tayinleri yapilmak üzere istifa etmis sayilirlar.
Bunlarin, istifa etmis sayildiktan sonra dahi, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasini istemek haklari mahfuzdur. Ancak, kurumlarinda baska vazife ve siniflara nakli mümkün olanlardan özel kanunlarina göre yükümlülük süresine tâbi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadikça veya malûliyetlerinin yeni vazifelerine de mani olduguna dair 50 nci madde uyarinca yeniden rapor almadikça bu haklarini kullanamazlar.
Talim, manevra,seferberlik veya harb dolayisiyle vazifeleriyle ilgileri kesilmeksizin silah altina alinan istirakçilerin adi veya vazife malüllüklerinin asil vazifelerini yapmaya mani olmadigi hallerde haklarinda malüllük hükümleri uygulanmaz.

Madde 45-44 üncü maddede yazili malüllük;
a) Istirakçilerin vazifelerini yaptiklari sirada vazifelerinden dogmus olursa;
b) Vazifeleri disinda kurumlarin verdigi her hangi bir kuruma ait baska isleri yaparken,bu islerden dogmus olursa;
c) Kurumların menfaatini korumak maksadiyle bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartiyle);
ç) Fabrika,atelye ve benzeri işyerlerinde,işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;
Buna (Vazife malüllüğü) ve bunlara uğrıyanlara da (Vazife malülü) denir.

Madde 46-44 üncü maddede yazılı malüllük 45 inci maddede gösterilenler dışında kalan sebep ve hallerden doğmuş olursa (Adi malüllük) ve bunlara uğrıyanlara da (Adi malül) denir.

Madde 47 - Vazifelerini yapamıyacak derecede hastalığa uğrıyanlardan hastalıkları kanunlarında tayin edilen müddetlerden fazla devam edenler, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre (Adi malül) veya (Vazife malülü) sayılırlar.
Fiili hizmet müddetleri ne olursa olsun çeşitli hizmetliler için bu müddetler en çok (2) aydır.(1)
-----------------------------
(1) 8/7/1971 tarih ve 1425 Sayılı Kanunla eklenen ve teselsülü sağlamak için numarası "Geçici Madde 140" olarak değiştirilen Geçici 8 inci madde ile, personel kanunlarına tabi olmıyan Sandık iştirakçilerinin hastalık izin süreleri hakkında 657 Sayılı Kanunun 105 inci maddesinin uygulanacağı hükme bağlandığından bu fıkranın uygulanma imkanı kalmamıştır.

Kanunlarında yazılı müddetlerden evvel geçen hastalıkların en çok bir yıl içinde nüksetmeleri halinde yukarki hükümler eski ve yeni hastalık müddetleri toplamına göre uygulanır.
Tedavisi imkansız olduğu raporla belirtilen hastalıklara uğrayanlar hastalıklarının mahiyet ve doğuş sebeplerine göre yukarki müddetlerin bitmesi beklenmeksizin rapor tarihinden itibaren (Adi malül) veya (Vazife malülü) sayılırlar.

Madde 48 - Vazife malüllükleri:
a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan;
b) Kanun,tüzük ve emir dışında hareket etmiş olmaktan;
c) Yasak fiilleri yapmaktan;
ç) İntihara teşebbüsten;
d) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar yapmak maksadından;
doğmuş olursa bunlara uğrıyanlar hakkında (Adi malullük) hükümleri uygulanır.

Madde 49 - Vazife malüllükleri, doğdukları tarihlerden itibaren en çok bir yıl içinde, iştirakçiler veya bunların ana, baba, karı, koca, çocuk, kardeş veya kurumları tarafından yazı ile Sandığa bildirilir.Bildirilmediği takdirde bu malüllüklere uğrıyanlar hakkında (Adi malüllük) hükümleri uygulanır.
Erler için bu müddet bir buçuk yıldır.
Bu müddetler hastalıklarının sebep ve mahiyetleri dolayısiyle haklarında (Vazife malüllüğü) hükümleri uygulanacaklar için 47 nci maddede sözü geçen müddetlerin sonundan, hastalıklarının tedavisi imkansız olduğu anlaşılanlar için buna ait olarak verilen raporlarında yazılı tarihlerden,esirlik ve gaiplik hallerinde ise bu hallerin sona erdiği tarihlerden başlar.

Haklarında adi malüllük muameleleri uygulananlar bu tarihten itibaren bir yıl içinde malüllüklerinin vazife malüllüğü olduğunu yazı ile Sandığa bildirerek muamelenin düzeltilmesini istiyebilir.
(Ek: 1/4/1998 - 4354/1 md.) Yukarıdaki süreleri geçirenlerden, T.C. Emekli Sandığına yazı ile başvuranlara, vazife malullüklerini belgelemeleri ve müstahak olmaları şartıyla müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren vazife malullüğü aylığı bağlanır. Bunlara geçmiş süreler için aylık, aylık farkı ve emekli ikramiyesi veya farkı ödenmez.

Madde 50 - (Değişik: 3/3/1954-6311/11 md.)
İştirakçilerin her çeşit malüllükleri ve ihtisasa taallük eden hastalıklar kuruluşu tam olan hastanelerin sıhhi heyetlerinin raporu ile belirtilir.Şu kadar ki, bu hastanelerin bulunmadığı yerlerde bu raporlar en az üç hekimi bulunan mahalli hastaneler tarafından da verilebilir.
Bu kabil hastaneler de bulunmazsa iştirakçilerin her çeşit malüllükleri birisi malüllüğün taallük ettiği ihtisası haiz olmak üzere en az üç hekim tarafından birlikte verilecek raporlarla tesbit edilir.Bu hekimlerin ikisinin 12 nci maddenin 1 işaretli fıkrasında yazılı kurumların hekimleri olmaları ve bunlardan birisinin varsa iştirakçinin (54 ve 61 inci maddelerde yazılı olanlar hariç)bağlı bulunduğu kurumun hekimi olması şarttır.Bu hekimleri iştirakçinin bağlı olduğu kurumlar gösterir.
Hastanın bulunduğu yerde yukardaki fıkralarda yazılı hastane veya aynı şartları haiz hekimler bulunmaz ve hastanın da en yakın kuruluşu tam olan hastanenin bulunduğu yere gidecek durumda olmadığı idari tahkikatla anlaşılırsa bu takdirde 12 nci maddenin I işaretli fıkrasında yazılı kurumların hekimi tarafından verilen rapor nazara alınır.Ancak,Sandık,mahallinde hastayı muayene ettirmek ve neticesine göre muamele yapmak hakkını muhafaza eder.Vazife malüllüklerinin harb veya iç tedip hareketlerinden doğması halinde bunların doğuşlarına sebep olan hadiselerden sonra iştirakçilerin gönderildikleri askeri hastanelerin raporlariyle tesbit edilir.

Madde 51 - Vazife malüllüklerinin vazifeden doğmuş olduklarının raporla anlaşılamaması halinde bunların 45 inci maddedeki sebep ve şartlar altında doğduğu ve 48 inci maddedeki hallerin de bulunmadığı tüzükte gösterilecek usul ve belgelere göre belirtilir.

Madde 52 - Vazife malüllükleri (6) derecedir.Bu malüllüklerin nevileriyle dereceleri tüzükle belirtilir.
Tüzükte gösterilenler dışında görülecek malüllüklerin hangi dereceye girecekleri sağlık kurulunca tayin olunur.

__________________