Serhıldan

Sayın Rebenî Cêlîkan,
İçanadolu Kürtleri arasında derlenmiş masallardan oluşan bir derleme kitabı çıkardınız. Kendi alanında bir ilk olan bu kitap hakkında sizinle bir söyleşi yapmak istiyoruz. Fakat başlamadan önce kendinizi bize kısaca tanıtırmısınız ?

-Adım Reben, Konya´nın Kulu ilçesine bağlı Cêlîka (Kırkpınar) köyündenim. 28 yaşındayım ve yaklaşık 9 yıldan bu yana Danimarka´da yaşıyorum.
Kısa bir süre önce Apec yayınları arasında, hazırlamış olduğunuz " Çend Çêrokên Kurdî ji Anatolyê " isimli kitap çıktı . Henüz emekleme aşamasındaki İçanadolu Kürtleri literatürüne önemli bir katkı olabilecek bu kitabı hazırlama fikri nasıl oluştu?
-Aslına bakarsanız bu fikir çok eskiye dayanıyor. Çocukluk yıllarıma, hani o nenelerimizin dedelerimizin akşam karanlığında bizlere masal anlattığı o zamanlara. Gerçi yaşım itibari ile ben o, masalların masal olduğu ve Kürt toplumunda çok önemli bir yer tuttuğu eski zamanlara yetişmedim ama bizim çocukluğumuzda da masallar vardı . Bazen yerini o zamanlar yeni sayılabilecek Televizyona bıraksa da bizim çocukluk yıllarımızda, elektrik kesintilerinden kaynaklı , televizyonsuz zamanlarımızda hala yaşatılan bir masal ve masalcı geleneği vardı köylerde. Bu kitabı hazırlama fikri ilk o zamanlar doğdu desem pek yanlış sayılmaz. Fakat tabiiki ciddi olarak kitab hazırlama fikri, Bîrnebûn ve Veger dergilerinin yayına başlaması ve bunların sayesinde oluşan, Anadolu Kürtleri dayanışması , uyanışı sonunda oldu.
Kitapta kaç masal yeralıyor ?
-Kitapta 12 eser yeralıyor. Ben eser demeyi uygun görüyorum. Çünkü bizde Halk edebiyatının sözlü anlatılarının geneline masal deme geleneği vardır. Fakat kitapta yer alan anlatıların bir tanesi masal değil. Kürt sözlü edebiyatının önemli bir öğesi olan "Mesele" dir. Mesele´lerin masal yani Çêrok´lardan farkları içinde doğaüstü, olağandışı olayların olmamasıdır. Yani bu şekilde bakarsak kitapta 11 masal (Çêrok) ve bir Mesele(hikaye) bulunuyor.
Kitaptaki masallar çok sade , tamamen yöre Kürtçe´si ile yazılmış. Bu masalların orijinal dili değil mi ?
-Evet masalların yazımında kullanılan dil tamamen masalların orijinal dili. İçinde Türkçe kelimelerin az olması , dilin kuvvetli olması belki bazılarını şaşırtabilir . Çünkü Anadolu´da kullanılan Kürtçe son dönemlerde büyük bir yozlaşma içerisinde ama masallara gelindiğinde iş değişiyor. Masallar genellikle eskilerden duyulduğu şekilde nakledildikleri için dili de ister istemez eskilerin dili ile yani bugün yörede konuşulan Kürtçeden daha saf , daha orijinal oluyor. Ve o zaman daha iyi görülüyor ki bugün yöre Kürtçe´sinde bulunmadığı sanılarak yerine Türkçelerinin kullanıldığı birçok kelimenin aslında Kürtçesi mevcut.
Birkaç örnek verebilirmisiniz ?

-Mesela bir "Nebedîyar" kelimesi var. Türkçesi "ıssız". Bugün bizim yörelerde belki bu kelimeyi tanıyan çok az kişi var daha çok Türkçe "ıssız" kelimesi kullanılıyor. Ama masallarda 'Nededîyar" , "Çîyayê nebedîyar, çolê nebedîyar vs." şeklinde kullanılıyor.

Buna benzer Cutkar=Çiftçi kelimesi , ve daha bir sürü kelime var.

Anadolu Kürtleri arasında yaşatılan birçok masal var. Peki neden sadece 12 masal ?
-Doğru, Anadolu Kürtleri arasında yaşatılagelen sözlü edebiyat öğeleri gerçekten şaşırtıcı derecede çok ve ayrıca çeşitli. Ben bunun sebebini Anadolu Kürtlerinin, Kürdistan´ ın değişik yerlerinden buraya gelmelerine bağlıyorum. Ağırlıklı olarak Adıyaman , Maraş, Antep cıvarından gelmiş olsalar da, bugün Anadolu Kürtleri arasında Kürdistan´ın değişik yerlerinden gelme Kürtler yaşıyor.
Ve bunlar bir şekilde geldikleri yörenin sözlü anlatım kültürünüde kendileri ile getirmişler.
Çünkü Anadolu Kürtleri arasında derlenen masalların bir çoğu Kürdistan'ın değişik yörelerinde anlatılagelen masallar ile benzerlikler gösteriyor.
Ama kitapta sadece 12 esere yer vermeyi uygun gördük. Bunun başlıca sebebi kitapta yeralan eserlerin derleme çalışmalarının bitmiş olduğunu varsaymamız , ve bunları resimlemiş olmamız. Yani bir başlangıç yapmak istedik. Şüphesiz Anadolu Kürtleri arasında yaşatılan masal sayısı bu rakamın çok çok üstünde. Benim derleme çalışmalarında sadece adına veya çok az bir kısmına ulaştığım masal sayısı 40-50 civarında. Çalışmalarımın dar sayılabilecek bir alanda, sadece 4-5 aşirete bağlı köyler arasında yapıldığını kabul edersek, genelde Anadolu Kürtleri arasında bulunan masal sayısı rahatlıkla 100 cıvarında olabilir.
Peki derleme çalışmalarında karsılaştığınız zorluklar nelerdir ?
-Derleme çalışmalarında genellikle kaynak olarak yararlandığımız kişilerin masallara tam hakim olmamaları , masalı eksik anlatmaları veya masalları birbiriyle karıştırmaları problem olabiliyor.
Kitaptaki bütün derleme çalışmaları size mi ait ?

-Hepsi değil, masallardan iki tanesi Xelika jêr (Gölyazı) li Uskê Cimîk arkadaşa ait. Ayrıca daha önce derlenmiş, ve çeşitli internet sitelerine ve Birnebûn , Veger dergilerinde yer alan derleme çalışmalarını da kaynak olarak aldım.
Bildiğiniz gibi masalların bir de pedagojik yönü var, yani çocuk eğitimine yönelik olarak, bu konuda kitabı hazırlamadan önce bir eğitimci ile görüştünüz mü ?
-Böyle bir şey yapmadım. Çünkü ben masalların daha çok orijinal yönü ile ilgilenmek istedim. Yani masalların orijinal şekillerini yakalamaya çalıştım. Tabiiki bu masallar pedagoji alanında kullanılabilir. Fakat öncelikle bir elden geçmesi ve dilinin çocuklara yönelik olarak sadeleştirilmesi gerekiyor. İnaniyorum ki ileride buda yapılacaktır.
Sizi yaptığınız çalışmadan dolayı tebrik ediyor ve başarılarınızın devamını diliyoruz. Son olarak kitabı almak isteyen okurlarımız için sizinle irtibata geçebilecekleri bir adres verirseniz memnun oluruz.
-Kitaba ulaşmak isteyen veya kitapla ilgili soru ve düşüncelerini benimle paylaşmak istiyenler [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir. ] adresinden bana ulaşabilirler.
Çok teşekkürler.
-Bana bu firsatı verdiğiniz için ben teşekkür ediyorum.



kurdî












alıntı

__________________