Ehmedê Xanî üç yüz yıl sonra...

***rojda*** · 06-09-2008, 04:34 PM

Kürtlerin en eski ve en önemli eserlerinden Mem û Zîn’in ölümsüz yazarı Kürt filozofu Ehmedê Xanî’nin ölümünün 300. yılında Diyarbakır’da tüm eserleri tek cilt kitapta toplandı. Lîs Yayınları tarafından Ehmedê Xanî- Hemû Berhem (Tüm Eserleri) olarak Kawa Nemir editörlüğüyle yayınlandı. Ayrıca 8. Diyarbakır Kültür ve Sanat Festivali çerçevesinde yazar, akademisyen ve araştırmacıların değişik ülkelerden katıldığı “Ehmedê Xanî Sempozyumu” iki gün boyunca büyük bir katılım ve Kürtçe, Türkçe, İngilizce simültane çeviriyle gerçekleşti.

Kürt kültürü ve edebiyatı, bereketli bir alan olarak bilinmektedir. Fakat ne yazık ki kendinde barındırdığı büyük gücü bu zamanlara kadar sahipsizlikten açığa çıkaramamış. O gücü Kürt toplumunun gelişimine dayanak noktası yapamamıştır. Kürt toplumu, bütün dinamiklerden daha fazla, adı geçen bu dinamikten yoksun kalmıştır, yoksun bırakılmıştır.

Bunu yerine getirmenin bir yolu da, dünyada sürekli yapılmış olduğu gibi, büyük yazarlarla şairlerin eserlerini derleyip toparlamak, düzgün bir edisyonla ve güzel baskılarla yayınlamaktır. Sözünü ettiğimiz yazarlar ve şairler, o kültürün ve edebiyatın kanonlarıdırlar; düşünsel egemenlikleri, toplumun tüm kesimleri üstünde vardır. Metinleri, kendilerinden sonra yazılmış bütün metinlere dayanak olurlar.

Denilebilir ki, Kürtler için Ehmedê Xanî edebiyatçı kudretiyle bu türden bir egemenliği elde etmiş biricik şahsiyettir. Yüksek ve dallı budaklı sesi, bütün eserlerinin metni vasıtasıyla üç yüz yıldan fazla bir zamandır zihnimizin arka planında, Kürtlüğün hafızasında yankılanıyor.

Ehmedê Xanî’nin toplu eserlerini yayınlamak, bu bakımdan geç kalınmış bir iş olarak ortaya çıktı. Ehmedê Xanî’nin çeşitli el yazmaları vasıtasıyla günümüze ulaşmış eserleri; Mem û Zîn (Mem ile Zîn) adlı büyük mesnevisi, Xanî’nin Kürt çocuklarının o zamanların entelektüellik ve aydınlanma dili olan Arapçayı kolayca öğrenebilmeleri için hazırladığı sözlük olan Nûbara Biçûkan (Küçüklerin Turfandası), Eqîdeya Îslamê (İslam Akdi) ve Eqîdeya Îmanê (İman Akdi) adlı iki eseri, bunun yanında onun Dîwan’ından sayılan şiirleri, Lîs Yayınları tarafından Bênder (Harman) adlı diziden, Bütün Eserleri adıyla tek bir kitap halinde, iyi bir baskıyla ve büyük bir emekle ilk kez basıldı.

Lîs Yayınları, bu alanda ilk adımı atmış olup, Ehmedê Xanî’nin beş kitaptan oluşan toplu eserleriyle, Bênder (Harman) dizisiyle, kurucu ve kanon Kürtçe eserleri yeniden edit edip basmaya başladı. Ehmedê Xanî ile ilgili çalışmalar yapmış olan usta, araştırmacı ve yazarlar, bu eserin emekçilerine güç verdi. Eserin editörlüğünü Kawa Nemir yaptı; Selîm Temo yazdığı önsözle Ehmedê Xanî’nin bütün eserlerini yeniden okumanın önemine işaret etti.
Kürt kültürü ve edebiyatı zengin ve bir derya niteliğindedir. Ama tam anlamıyla gün yüzüne çıkarılıp doğru düzgün okuyucusuyla buluşamamıştır.

Lîs Yayınları, Ehmedê Xanî-Hemû Berhem (Ehmedê Xanî-Bütün Eserleri) adlı bu eserle bu alanın sahipsiz olmadığını, daha da önemlisi, bu eserlerin yeni kuşakların ellerinden geçeceklerini, daha çağdaş bir anlayışla değerlendirileceklerini gösterdi. Kürt edebiyatının babası sayılan Ehmedê Xanî’nin tüm eserlerine tek kitapla ulaşma imkanı bulacak okuyucuların bu fırsatı kaçırmayıp, derhal kitabı temin etmeleri önerilir.

Aydın Orak

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
30yil sonra	No Mercy	Komik Yazılar, Fıkralar	1	06-07-2008 06:28 PM
Ehmedê Xanî Kendi Yurdunda!	Lokmanhekim	Makaleler	0	05-31-2008 05:45 PM
EhmedÊ Xani: Aydinlanmada Bir Milad	Lokmanhekim	Genel Kültür	0	05-16-2008 02:05 PM
Ehmedê Xanî’ yi tanımak	hemdem	Genel Kültür	2	05-16-2008 01:50 PM
Blu-ray'den sonra şimdi de Red-Ray	Aşiti	Bilim ve Teknoloji	0	05-06-2008 01:24 AM