Kültür devriminin amansız mücadelesi 6

***rojda*** · 07-17-2008, 07:35 PM

Kürt özgürlük mücadelesiyle birlikte yükselen kültürel birikimler elbette Van gibi zengin kültürel birikime sahip kentte karşılık bulmalıydı.

Serhat, kültür ve sanat evidir

Van, efsaneler, masallar yurdudur. Direniş ve özgürlük tutkusu, dağlardan göle akan bir avuç suda gizlidir. Suyun kanayan yarası, gölde sarılıp sarmalanır. Bir dengbêj çıkagelir ansızın; Ah Tamara'nın hüzünü bütün Van ovasında yankılanır. Yankı, bir yandan Ermeni yurdunu ulaşkırken, bir yandan da bütün Kürt illerini dolaşır. Böylesine zengin bir tarihi sahip bir kentte, Kürt özgürlük mücadelesiyle birlikte yükselen kültürel ve sanatsal birikimler Van'da da yaşam bulmalıydı. Mezopotamya Kültür Merkezi'ni (MKM) ve çalışmalarını kendilerine örnek alan bir grup arkadaş kolları sıvadı. Amaçları, Van'ın zengin kültürel dokusunu açığa çıkarmak ve bunu devrimci kültür sanatla birleştirmekti. Bu yüzden ilkin 2000'li yıllarda Van Kültür Merkezi'ni kurdular. Ama Bölge'nin hemen her yerinde olduğu gibi daha kültür merkezini kurar kurmaz, bilindik baskılarla, sınırlamalarla, engellemelerle karşılaştılar. Bir keresinde Van Kültür Merkezi komik gerekçelerle üç kapatıldı. Van'da Kürt kültürüne de tıpkı Kürt kelimesine olduğu gibi tahammül edilemiyordu. Van Kültür Merkezi yöneticileri, çalışanları defalarca gözaltına alındılar. Baskılar öyle bir hal almıştı ki, kültür merkezi nefes alamayacak bir hale getirildiği için kapatıldı.

Ama yılmadılar

Ama, aynı geleneğin sürdürücüleri bu kez de Serhat Kültür Merkezi'ni açmakta geçikmediler. 2003 yılının şubat ayında açıldı Serhat Kültür Merkezi. Açılır açılmaz da kentte gerçekleştirdikleri bir çok etkinliklerle ilklere imza attı. Kültür ve sanat sorunlarının tartışıldığı paneller düzenledi. Şiir dinletileri, öykü ve şiir yarışmaları, tiyatro gösterileri, konserler düzenledi. Sanat ve kültür atölyeleri açıldı. Müzik atölyesinde çalışmalar yürüten müzisyenler albümler yayınladılar. Şimdilerde Serhat Kültür Merkezi, müzik, tiyatro, halk oyunları atölye çalışmalarını sürdürüyor. Ancak Serhat Kültür Merkezi, son birkaç yıldır AKP'li belediyenin hem Kürt kültürüne olan düşmanlığından, hem de sanat ve kültür çalışmalarına 'düşmanca' yaklaşımından nasibini aldı. AKP'li belediye, Serhat Kültür Merkezi'nin bulunduğu binadan çıkarılmasını sağlayarak, Van'daki kültür ve sanat çalışmalarına kendince darbe vurmaya çalıştı. Ama onlar yılmadılar, başka bir yer buldular kendilerine. Şu an kültür merkezinin bulunduğu yer küçük ve yetersiz bir mekan da olsa inatla çalışmalarını sürdürüyorlar. Serhat Kültür Merkezi, [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir. ]'li Bostaniçi Belediyesi'nin işbirliğiyle Bostaniçi beldesinde de bir şubesini açarak, özellikle beldedeki çocuklara yönelik tiyatro, halk oyunları, ve müzik kursları oluşturdu. Köylerinden göç etmek zorunda kalan ailelerin çocuklarına yönelik çalışmalar yürüten kültür merkezi, çocukların ve gençlerin kendi kültürlerini tanımaları, yaşamaları ve kendi ana dilleriyle sanatsal kültürel çalışmalar içinde olmalarını sağlayarak, önemli bir işlevi yerine getiriyor.

Kadın dengbêjlere imkan tanındı

Serhat Kültür Merkezi'nin en önemli çalışmalarından biri, kuşkusuz Kürt kültürü ve müziği içinde önemli bir yere sahip olan dengbêjlik geleneğinin yaşatılması için Van'da Dengbêjler Evi'nin açılmasıdır. Serhat Bölgesi aynı zamanda dengbêjler yurdudur. Kentte açılan dengbêjler evi, unutulmaya başlanan bir geleneğin yeniden canlandırılmasına da neden oldu. Dengbêjler Evi'nde biraraya gelen dengbêjler, gençleri de etkiledi. Bir çok dengbêj son dönemde yaptıkları albüm çalışmalarıyla da Serhat Bölgesi'nin stranlarını, klamlarını ölümsüz hale getirdi. Gewgewê Maladeng Bêja'nın ilk albümü olurken dengbêj Ahmê'nin albümü de Bayîzok tarzında Kürt müziğinde bir ilk oldu. Kültür merkezi bünyesinde çalışmalarını sürdüren Dengbêjler Evi'nde özellikle kadın dengbêjlerin çalışmalarına imkan tanınması bölgenin sosyo-kültürel alanda da değişime uğramasına ön ayak olacak değerli bir çalışma. Yedi kadın dengbejin çalışmalarına katıldığı dengbêjler evinde halen, Rusipî divani ve Gelerî divanıyla her bölgeden dengbêjin katıldığı yaklaşık 40'a yakın dengbêjle arşiv, belgesel ve kitap çalışmaları sürdürülüyor. Son iki yıl içinde kurulan müzik stüdyosu ise bölgedeki belki de en gelişmiş teknoloji ile albüm, klip çalışmaları sürdürülüyor.

Albümler çıkardılar

Serhat Kültür Merkezi, sağladığı imkan ve olanaklarla Kürt müziğine 10'a yakın albüm kazandırdı. Serhat Kültür Merkezi yetkilileri çalışmalarıyla ilgili şu bilgileri veriyorlar: 'Kültür merkezinin temel hedefi, yeni ürünler ve çalışmalarla halkla daha kalıcı etkileyici bir buluşmayı sağlamayı ve bu amaçla bir dizi sokak etkinliği yapmayı amaçlanmaktadır. Yine kendi bünyesinde çalışan Fazıl Demir, dengbêj Şeyh Memed Eminsoy, Behiye, Zerin ve İnan'ın albümlerini çıkarmak ve yeni dönemin sanat perspektifi doğrultusunda halkla doğru bir buluşmayı gerçekleştirmek ve Delilaların izinde sanatı bu coğrafyada nakş etmek bir diğer hedeftir. Yapılmak istenilen Delila'nın ezgilerinde öze dönüşü gerçekleştirmektir.' Post-modern kültürün her gün insanı zehirlediğini düşünen kültür merkezi çalışanları doğru bir sanat çizgisiyle yol alma konusunda kararlılıklarını ortaya koyarlarken, popülist ve maddiyatçı yaşamlara karşı çıkarak, başarılmayan şeylerin ve yapılacakların öncelikle Kürt kültürel tarihinin özümsenmesiyle mümkün olduğunu ifade ediyorlar. Kürt sanatçısının kendi misyona göre ürettiği sanatın içeriğini doğru bir tarzda doldurması gerektiğinin de altını ısrarla çiziyorlar. Onlara göre hangi sanatsal alanda çalışmalar yaparlarsa yapsınlar, Kürt sanatçısını Delila tarzını örnek alması yeterli bir ölçü.

3600 yıllık bir tarih

Nusaybin; tarihsel, coğrafik ve kültürel olarak oldukça önemli ve zengin bir anlama, kaynağa ve konuma sahip bir ilçe. Nusaybin çokdilli, çokdinli ve çokkültürlü bir yer. Birçok medeniyete evsahipliği yapmış, birçoğuna başkent olmuş bir kent Nusaybin. Ticaretin ve medeniyetin köprüsü olan İpek Yolu'nun üçüncü büyük durağı. Hoşgörünün, demokrasinin, barış kültürünün ve sevginin yerleştirilmesi yaşatılması açısından adeta bir pilot bölge. Tarihsel bir kültür mirasına da sahip. Nice büyük şairi, edebiyatçıyı, sanatçıyı ve aydını bağrından çıkarmış bir kutlu yer Nusaybin. Kürt bilgesi Apê Musaların yurdu. Okuyan, araştıran, dinamik ve bilgiye susamış geniş bir gençlik potansiyeli bulunan Nusaybin; çağdaş ve sosyal bir yer. Ekonomik kaynakları zayıf olmasına karşın siyaset, sanat ve kültürel açısından gelecek vaat eden bir ilçe. Nusaybin kesinlikle çevresine de etki de bulunabilecek güce, konuma ve potansiyele sahip. Ama bütün bunlara karşın, bu kutlu kent, Nusaybin, daha düne kadar sosyal, kültürel ve sanatsal alanlardan mahrum bırakılmış bir yerdi. Ama bugün bu tarihi kentin artık bir kültür merkezi var: Mitanni Kültür Merkezi. Bölge'nin kalbi olmaya aday bu kültür merkezi adını ise Milattan Önce 1600 yıllarında bu topraklarda varlık gösteren Mitanni uygarlığından alıyor. Kentte yapılan arkeolojik kazılar ve ulaşılan bulgulara bakıldığında çok köklü ve zengin bir kültüre kaynaklık etmiş bir uygarlık Mitanni. Bir kolu Botan'daysa, bir kolu [Linkleri Sadece Üyelerimiz Görebilir. ]'a kadar uzanmış ve etkisi bir dönem neredeyse yukarı Mezopotamya'ya yayılmış bir uygarlık.

480 kişilik salonu var

Nusaybin 3600 yıl önce varlık gösteren Mitanni uygarlığının önemli merkezlerinin başında geliyor. Yapılan kazılarda Mitannilere ait prens mezarları ve döneme ait bir çok tarihi eser bulundu. Bu nedenle son derece önemli kültürel miraslara sahip Nusaybin'in ilk kültür merkezine Mitanni adı verilmiş. Kültür merkezine bu adın verilmesi için son derece demokratik bir yol izlenmiş. Adeta kentte minik bir oylama yapılmış. Gelen öneriler değerlendirilerek 3600 yıl öncesine ait bir kültürün yeniden canlandırılmasına karar verilmiş. İyi de olmuş. Çünkü Mitanni Kültür Merkezi, Nusaybin'in nefes borusu, kılcal damarları olmaya namzet bir kültür merkezi. Olanaksızlıklar içinde, şartlar zorlanarak iki yıl içinde kente adeta binlerce yıl öncesinin mimarisini hatırlatan bir kültür merkezi inşa edilmiş. İki yıllık zorlu ve hummalı bir çalışmanın ardından, 2-3-4 Mayıs 2008 tarihlerinde düzenlenen zengin bir açılış programıyla da bu muhteşem kültün merkezi binası halkın hizmetine sunulmuş. Kültür merkezinde 470 kişilik bir tiyatro ve sinema salonu bulunuyor. Tam simetrisinde, 480 kişilik çok amaçlı bir salon, kapsamlı bir kütüphane, kafeterya ve üç adet çalışma atölyesi var. Yarı açık fuayesi Nusaybin ana caddesine bakıyor, önündeki geniş alanla ilçenin en geniş caddesine, tarihi İpek Yolu'na bağlanıyor. Ayrıca kültür merkezinin 12 dönümlük bir park alanı da var.

Potansiyeli açığa çıkaracak

Mitanni Kültür Merkezi sorumlusu Gıyas Şehir birkaç ay önce açılan kültür merkezinde şu an halk dansları ve tiyatro alanında iki ayrı proje üzerinde çalışmalar yaptıklarını söylüyor. Şehir, 'Önümüzdeki süreçte tüm sanatsal alanlarda faaliyet göstermeyi amaçlıyoruz. Ayrıca Nusaybin ve çevresinin tarihsel kültürel değerlerini araştırmak, açığa çıkarmak, derlemek ve arşivlemek gibi bir çalışmayı da ön görüyoruz' diyor. Sanat atölyeleri ve çeşitli dönemsel workshoplarla eğitimsel çalışmalar planladıklarını ifade eden Gıyas Şehir, kültür merkezinin gösteri salonlarının ve tüm atölyelerinin kendini ifade etmek isteyen herkesin hizmetinde olduğunu kaydediyor. 'İnanıyoruz ki Mitanni Kültür Merkezi Nusaybin halkının sosyal ve kültürel hayatına önemli ölçüde etkide bulunacak ve değişimler yaratacaktır. Zaten var olan geniş potansiyel kendini dışa vuracak ve ifadeye kavuşturarak düzey kazanacaktır' diyen Şehir, sözlerini şöyle tamanlıyor: 'Mitanni Kültür Merkezi tarihe düşülmüş çok önemli bir nottur ve bu önemli notun herkese yüklediği sorumluluklar olacaktır. Adı gibi tarihi bir işlevi ve rolü üslenme iddiasıyla büyük emek ürünü olarak ortaya çıkarılan bu bina, halk kültürü ve sanatımızda hak ettiği yeri almalıdır. Bu aynı zamanda bir büyük coşku ve inancın da göstergesidir. Aynı inanç ve coşku içinde kültürel sanatsal üretimle içinin doldurulması, halk kültürü ve sanatı adına kaygı taşıyan sanatçı aydın ve yazarlarımızın ilgi destek ve katılımıyla mümkündür. Bize bu fırsatı verdiğiniz için teşekkür eder çalışmalarınızda başarılar dileriz.'

Bayram Balcı

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Kültür devriminin amansız mücadelesi 5....	rojda	Kültür Sanat Bölümü	0	07-15-2008 04:23 PM
Kültür devriminin amansız mücadelesi 4....	rojda	Kültür Sanat Bölümü	0	07-15-2008 04:21 PM
Kültür devriminin amansız mücadelesi 3...	rojda	Kültür Sanat Bölümü	0	07-15-2008 04:20 PM
Kültür devriminin amansız mücadelesi 2...	rojda	Kültür Sanat Bölümü	0	07-15-2008 04:18 PM
Kültür Devriminin Amansız Mücadelesi...	rojda	Kültür Sanat Bölümü	0	07-12-2008 01:32 PM